UP.Lahti

Die Unvollendete

2010-05-30T20:39:00.001+03:00

Wij hadden u graag persoonlijk geïnformeerd, liever dan dat u het hier moet lezen. Maar mijn man, onze vader en schrijver van de weblog UPLahti is op Hemelvaartsdag 13 mei 2010 geheel onverwachts overleden. Hij blaakte van gezondheid en aan levenslust leek het zeker niet te liggen, maar een hartinfarct werd hem fataal.

De temperaturen die hij als laatste bericht had vermeld waren voorzichtige schattingen geweest. Het waren warme zomerse dagen met ’s nachts zware donderbuien. De laatste sneeuwresten waren nog aan het smelten.

Hij is 64 geworden en heeft enorm van het leven en Lahti en Finland genoten. 40 jaar geleden, in de zomer van 1970, bracht hij een eerste bezoek aan Finland. In het gastenboek van mijn ouders, onze grootouders stond te lezen dat hij zich er niet alleen maar een gast, maar zich er ook erg thuis had gevoeld. Hij sprak toen de hoop uit nog eens terug te keren naar Finland. Uiteindelijk heeft hij er tientallen (zomer)vakanties doorgebracht, voordat hij zich er in 2007 vestigde.

Zijn pensioengerechtigde leeftijd heeft hij niet bereikt. Dankzij zijn prepensioen en opgespaarde vakantiedagen heeft hij nog wel fulltime van zijn leven genoten. Zijn dagen waren goed gevuld met de vele wandelingen langs de meren, in de bossen, de muziek van met name Sibelius - tijdens concerten en CD's thuis. Verder bezocht hij graag sportwedstrijden en musea. Hij studeerde ijverig om zijn Fins te perfectioneren en heeft vele overzichten gemaakt om grip te krijgen op de Finse grammatica. Het Fins had volgens hem geen uitzonderingen, alleen maar nieuwe regels. Elke ochtend las hij twee kranten om zijn immense woordenschat nog verder uit te breiden.

Deze weblog betekende veel voor hem. In eerste instantie om familie en vrienden op de hoogte te houden van de verhuizing naar Finland, daarna ook als uitlaatklep voor de dingen die hem bezig hielden, verwonderden en verbaasden. Het heeft hem veel plezier gegeven dat mensen hem hebben gevolgd en dat hij dankzij zijn weblog in contact is gekomen met andere liefhebbers van Finland en de Finse cultuur. Hij had als kleine jongen graag journalist willen worden, maar vertaalde beroepsmatig cijfers in woorden.

Vrijdag 28 mei hebben we met familie en vrienden afscheid van hem genomen in de kerk van Mukkula. Naast ons verdriet hebben we zo veel warmte gevoeld. Het was fijn om samen te kunnen glimlachen om wie hij was.

6 - 17 - 18 - 21 - 25 - 26

2010-05-10T19:13:00.001+03:00

Aantal zetels bij de komende Kamerverkiezingen?
Neen, wel achtereenvolgens de temperatuur in Lahti op maandag 10 mei om 19.00 uur, dus slechts 6 graden, en de verwachte maximumtemperaturen in Lahti voor de komende 5 dagen. Afwachten maar.

Hoe zou het weer in Nederland zijn, deze week?

De Negende in 62 minuten

2010-05-07T12:03:00.002+03:00

Sinds een paar maand hebben wij twee Vietnamese “petekinderen”, een jongen en een meisje, studenten van een jaar of 20 aan de Hogeschool voor Toegepaste Wetenschappen in Lahti. Zij studeren hier International Business. Eén van de docenten van de opleiding heeft het initiatief genomen om de buitenlandse studenten in contact te brengen met inwoners van Lahti. Zodat ze ook iets meekrijgen van het “gewone” Finse leven en de Finse cultuur. En in ons geval doen we er nog een scheutje Nederlandse cultuur bij. Ze wonen op een studentenflat in de stad. We zien elkaar zo eens in de drie weken. De jongen (“Q.”) heeft heel andere interesses dan het meisje (“H."). Dus ze komen niet tegelijk bij ons, maar ieder afzonderlijk. H. komt uit een stadje ten noorden van Hanoi en Q. uit Ho Chi Minhstad, het vroegere Saigon.
Q. luistert graag naar klassieke muziek. Zijn beide kamergenoten (ook Vietnamezen) houden van heel andere muziek. En dus luistert ieder via de hoofdtelefoon naar zijn eigen muziek, als ze samen op hun kamer zijn.
Toen ik Q. voorstelde om deze week met mij naar het concert van Sinfonia Lahti te gaan, reageerde hij enthousiast. Op het programma stond de negende symfonie van van Beethoven. In de dagen voorafgaande aan het concert heeft Q. deze symfonie een paar keer beluisterd via YouTube. “Een echt meesterwerk!”, liet hij me per e-mail weten.

En zo zaten wij gisteren in het volbezette Sibeliustalo samen te luisteren naar de negende symfonie van van Beethoven door Sinfonia Lahti o.l.v. Jukka-Pekka Saraste, met als solisten de Amerikaanse sopraan Indra Thomas (foto), de Australische mezzosopraan Caitlin Hulcup, de Engelse tenor Paul Charles Clarke en de Finse bas Tuomas Pursio, en verder het Dominanto-koor en het Kamerkoor Murtosointu.
Eerlijkheidshalve, ik ben niet zo’n groot liefhebber van de Negende, natuurlijk wel van “Alle Menschen werden Brüder”.
Jukka-Pekka had gisteravond de vaart er behoorlijk in. Na 62 minuten waren we klaar. Op mijn cd-versie van de Berliner Philharmoniker o.l.v. Herber von Karajan duurt het werk bijna 67 minuten. En dat is al een stuk sneller dan de uitvoering o.l.v. Furtwängler die er 74 minuten over deed. Volgens het verhaal schijnt de baas van Sony aan zijn ingenieurs bij de ontwikkeling van de cd de eis te hebben gesteld dat juist deze versie van Beethovens Negende op één cd zou passen.

Weer thuis

2010-04-30T16:56:00.000+03:00

We zijn weer thuis, na een bezoek aan Nederland. De afgelopen twee weken mochten wij weer heel wat familie, vrienden en bekenden ontmoeten. Heel fijn. "Langs deze onsympathieke weg" willen wij hen graag bedanken voor de hartelijke ontvangst. De afstand tussen Nederland en Finland lijkt ieder jaar weer kleiner te worden.
We kwamen Nederland binnen bij Bocholtz (Vetschau) en verlieten Nederland weer bij Nieuweschans. De eerste week verbleven we in Vijlen en de tweede week in Esonstad bij Oostmahorn. Esonstad, volgens architecten een "schande voor Friesland" en voor anderen een leuk vakantiepark. Toegegeven: het is wel vreemd, een stad met uitsluitend toeristen. Van het echte stadsleven was daar niets te merken. Vanuit Esonstad maakten wij een dagtocht naar Schiermonnikoog, waar wij per fiets heel wat kilometers hebben afgelegd.
Gek misschien, maar wij hebben deze twee weken in Nederland geen echte files meegemaakt. Nog een positief punt: in het algemeen groeten de mensen in Nederland elkaar op straat. Ga daarmee door! In Finland doen ze dat niet: men ziet elkaar zogenaamd niet eens.
Een vakantie in Nederland betekent ook inkopen doen van zaken die anders, beter of goedkoper zijn dan in Finland. Helaas, de grote woordenboeken Fins-Nederlands en Nederlands-Fins waren nog niet te koop. De verwachte verschijningsdatum is nu 30 juli 2010.

Bij terugkomst in Finland, afgelopen woensdag, bleek dat wij ons in Nederland ten onrechte zorgen hadden gemaakt over lege schappen in de supermarkten, als gevolg van de recente stakingen in de levensmiddelensector. Er was nog genoeg keus: we hoeven dus niet op een houtje te bijten.
We waren ook weer op tijd thuis voor de jaarvergadering van onze "talo-yhtiö" ("huismaatschap"). Ieder jaar worden dan opnieuw de bestuursleden en bepaalde "functionarissen" gekozen. Ulla is weer bestuurslid geworden en op mijn schouders rusten de taken van reserve-"accountant" (kascontrole) en "hoofd veiligheidszaken". Wat die laatste functie precies inhoudt moet ik nog horen. Misschien moet ik nog een cursus volgen. Ja, de functies zijn wettelijk voorgeschreven, en neen, de functies zijn onbezoldigd.

Wist u dat .....? (over de Finse politiek)

2010-04-24T16:17:00.002+03:00

Wist u dat

de verkiezingen in Finland voor het parlement in 2011 een maand later worden gehouden dan oorspronkelijk gepland?
Er is besloten om de verkiezingen voortaan te houden op de 3e zondag van april, in plaats van in maart. Dit vanwege .... de koude.
het Finse Parlement (Eduskunta) 200 leden telt?
het Finse kabinet 20 ministers telt?
dat 19 van de 20 ministers tevens parlementslid zijn?
Ik heb nog nergens kunnen lezen of zoiets "moet", of dat zoiets vanuit controle-oogpunt wel verstandig is.
de huidige minister van Buitenlandse Zaken, Alexander Stubb, de enige minister is die geen lid van de Eduskunta is?
Hij was lid van het Europese Parlement voordat hij in 2008 Ilkka Kanerva als minister opvolgde. Kanerva is nog steeds lid van de Eduskunta.
de huidige minister-president, Matti Vanhanen, deze zomer zal aftreden als premier en als voorzitter van de Keskusta-partij?
dat zijn opvolger als voorzitter van de Keskusta-partij op 12 juni zal worden gekozen op het partijcongres te Lahti?
dat deze opvolger meteen ook de functie van minister-president op zich zal nemen, dus tot april 2011?
Zoiets lijkt me in de Nederlandse situatie ondenkbaar.
dat er nu vier kandidaten zijn voor deze functie: Mari Kiviniemi (41), Timo Kaunisto (47), Mauri Pekkarinen (62) en Paavo Väyrynen (63)?
Een strijd tussen "jeugd" en "bezonnenheid".

Belastingen? Ja natuurlijk, maar niet te veel

2010-04-19T14:58:00.003+03:00

De meesten in Nederland zullen inmiddels wel hun belastingaangifte over 2009 hebben ingestuurd. Wij in Finland hebben nog tijd tot 18 mei om aangifte te doen bij de Finse fiscus.
Als Nederlanders in Finland betalen wij inkomstenbelasting in Nederland én Finland. Van ons prepensioen houdt de Nederlandse fiscus 20% in. De Finse fiscus belast ons ook, volgens de Finse regels, maar houdt rekening met de in Nederland betaalde belasting. Er is dus geen dubbele belasting. Onze voordelen uit "sparen en beleggen", ook die uit Nederland, mogen alleen in Finland worden belast (tegen een tarief van 28%). In Finland worden als voordelen beschouwd de ontvangen rente en de koerswinst op aandelen. Dus niks geen fictief rendement, zoals in Nederland.
Terugbetaling van te veel betaalde belasting gebeurt in Finland op of rond 1 december, voor iedereen tegelijk.
De procedure voor de belastingaangifte in Finland is voor ons niet moeilijk, maar soms wel een beetje irritant:

Aan het begin van het belastingjaar moeten de verwachte inkomsten worden opgegeven. Op basis daarvan wordt de maandelijks te betalen voorlopige aanslag bepaald. Geen probleem.
In april van het jaar daarop ontvang je een door de fiscus ingevuld belastingbiljet. Correcties hierop kunnen worden ingediend tot half mei. In ons geval, zowel over 2008 als 2009, zegt de fiscus dat wij geen inkomsten hebben gehad en dat wij de al betaalde belasting volledig terug zullen krijgen, inclusief rente. Irritatie 1: de Finse fiscus weet het beter dan wijzelf.
Wij sturen dus ons biljet met correcties voor 18 mei terug, want wij willen graag aan onze verplichtingen jegens Finland voldoen.
In augustus komt er vast weer, net als vorig jaar en het jaar daarvoor, een brief van de fiscus (altijd van dezelfde mevr. E.) met het verzoek om nadere toelichtingen te verstrekken. Er worden gegevens genoemd die de Finse fiscus gekregen heeft uit Nederland, maar die voor ons niet helemaal na te rekenen zijn. Irritatie 2: de Finse fiscus gelooft ons nog steeds niet. Kan Nederland de gegevens ook niet eerder doorsturen aan Finland?
Wij vragen om inzage van de gegevens uit Nederland (daar hebben wij recht op volgens de toelichting op het belastingformulier). Maar onze mevr. E. is die middag afwezig, een collega belooft ons dat mevr. E. ons terug zal bellen, wat niet gebeurt (irritatie 3).
Kort daarop krijgen we een aangepaste belastingaanslag. Over 2008 weken de grondslagen iets af van de ons bekende gegevens (irritatie 4), maar de verschillen waren te klein om daar weer over te gaan zeuren.

We hebben geen probleem met het betalen van belastingen, We beseffen heel goed dat de Finse Staat en de gemeente Lahti onze belastingcenten hard nodig heeft.

Zin in een partijtje Scrabble?

2010-04-14T14:46:00.005+03:00

Minstens iedere week doen we een partijtje scrabble, afwisselend Nederlands en Fins. Neen, toch vaker Nederlands. De Finse versie van Scrabble verschilt nogal van de Nederlandse door andere letters (ä en ö), andere letterverdeling en andere letterwaarden. Zie het artikel hierover op Wikipedia.
Bij ons wint de autochtoon het meest in zijn eigen taal, maar zij/hij is niet erg teleurgesteld wanneer de allochtoon wint. Bij ons is het gebruik van de Scrabblewoordenlijst van Van Dale, c.q. het Finse woordenboek toegestaan.
Dat is niet helemaal eerlijk, want de Scrabblewoordenlijst geeft pasklare, mogelijke woorden (tot 8 letters: inmiddels is er een nieuwe versie die tot 9 letters gaat), terwijl het Finse woordenboek alleen maar de hoofdvorm van een woord geeft. Dus wel susi (= wolf), maar niet suden (van de wolf). De lol van de Nederlandse Scrabblewoordenlijst is wel dat de allochtoon hierin regelmatig woorden vindt die de autochtoon helemaal niet kent.
Onlangs kwamen bij het Finse scrabble tot een woord van 14 letters. Dat ging zo.

De autochtoon had het woord uhatut (bedreigden) gelegd, en wel zo dat de laatste t helemaal op het einde van de tweede regel terechtkwam, in de laatste kolom, precies onder het donkerrode vakje.

De allochtoon legde daarop het woord tehoste (= geluids- of lichteffect) in de rechterkolom naar beneden, met drie keer woordwaarde.

In een volgende beurt verlengde de allochtoon het woord tot tehosteena (= als effect).

Ten slotte maakte de autochtoon er tehosteenaanko van, met driemaal woordwaarde. Toelichting: tehosteenaan = als zijn effect (komt meer dan 60 keer op internet voor). De toevoeging –ko geeft een vraag aan. Tehosteenaanko? zou men kunnen vertalen als “is dit zijn effect?”

Dag van de Finse taal

2010-04-09T14:01:00.004+03:00

Vandaag wapperen in Finland de vlaggen ter ere van de dag van Mikael Agricola en de Finse taal.
Mikael Agricola, geboren rond 1510 en overleden op 9 april 1557, wordt beschouwd als de grondlegger van de geschreven Finse taal. Hij vertaalde het Nieuwe Testament en de Psalmen in het Fins en schreef o.a. een ABC-boek voor het onderwijs. Het aantal van hem bewaarde bladzijden bedraagt ca. 2400.

Over Finse taal gesproken. Deze week had ik de laatste van twaalf lessen van de vervolgcursus Fins. Jammer dat ik bij deze vervolgcursus niemand meer terugzag van de eerste cursus uit begin 2009. Wel was Kirsi, onze juf, er weer.
Bij deze cursus waren we met zijn tienen, acht dames en twee heren. De dames, van 17 tot zo’n 45 jaar oud, kwamen uit Rusland (2), Azerbeidzjan, Oekraïne, Kazachstan, de Filipijnen, China en de Verenigde Staten. Mijn mannelijke collega kwam uit China.
De cursus was steeds op woensdagavond van half zes tot 8 uur, een “onmogelijke tijd”, zo onder het eten. Wat een wonder dat ik iedere woensdag om een uur of 4 riep: “Ik heb geen zin”. Waarop mijn eega antwoordde met “Dat weet ik nou wel. Ga toch maar.” En dus ging ik maar weer, door de sneeuw en de kou en over de gladde wegen.
De cursus heeft voor mij zeker nut gehad, door al die schrijf-, luister- en discussieoefeningen gericht op de praktijk van alle dag. Zo heb ik een dialoog moeten schrijven voor een baas van een lunchroom en een meisje dat daar graag wil komen werken. En ook de Finse grammatica heeft voor mij weer wat minder geheimen. Vroeger zou ik genoegen met kromme zinnen als “me menemme kerrokseen 31”, maar nu wil ik graag voluit zeggen en desnoods schrijven “me menemme kolmanteenkymmenenteenensimmäiseen kerrokseen.” (we gaan naar de 31e verdieping). In Nederland noemen ze dat dan de 30e verdieping. Gelukkig maar dat er niet zulke hoge gebouwen bestaan in Finland.

Na de Winteroorlog

2010-04-02T17:37:00.006+03:00

Vandaag, Goede Vrijdag, staan in onze krant twee artikelen naar aanleiding van de 70-jarige herdenking van de Winteroorlog. Er wordt daarin nog eens verteld hoe Finland is omgegaan met de gesneuvelden en gewonden uit deze oorlog.

Door de eeuwen heen werden overal ter wereld gesneuvelden begraven op of bij het slagveld. Finland is het enige land dat zijn gesneuvelden uit de Tweede Wereldoorlog heeft begraven in de aarde van de eigen geboortestreek. Overal in Finland vindt men bij de kerken erebegraafplaatsen.
De Winteroorlog werd vooral uitgevochten op de Karelische Landengte. Aanvankelijk was bepaald dat gesneuvelden zouden worden begraven bij het front. Alleen in bijzondere gevallen zou het overbrengen naar de geboortestreek worden toegestaan. Veel soldaten droegen een briefje bij zich met de tekst "Als ik sneuvel, wil ik worden begraven in mijn geboortestreek."
Onder druk van het thuisfront en de legerpredikanten werd door het Hoofdkwartier besloten dat het stoffelijk overschot van de gesneuvelden zo mogelijk zouden worden overgebracht naar de geboortestreek. Het was aan het front uiteraard niet eenvoudig om de begrafenissen goed te regelen. Vele stoffelijke overschotten moesten eerst worden ontdooid (bijv. in de sauna) voordat zij konden worden verzorgd en gekist. Het vervoer naar "huis" leverde ook de nodige problemen op.

In het tweede artikel wordt met waardering verteld over de medische eenheid (met ambulance oftewel een oorlogshospitaal), die het Nederlandse Rode Kruis in april 1940 naar Finland zond. De Nederlandse eenheid werd gestationeerd bij de sportuniversiteit te Vierumäki, in de buurt van Lahti. In de eerste week werden door de Nederlandse eenheid 50 operaties verricht, veelal amputaties. Eind juni 1940 werd het Nederlandse hospitaal met 250 patiënten overgebracht naar Helsinki. De Nederlandse activiteit eindigde medio juli 1940. Het hospitaal werd overgedragen aan het Finse Rode Kruis. In totaal behandelde de Nederlandse eenheid ongeveer 1000 patiënten.

Zie verder ook het artikel De Nederlandsche Ambulance in Finland, 1940 op de site van de Nederlandse Vereniging in Finland.

Mannerheim wint het nipt van Sibelius

2010-03-31T16:27:00.006+03:00

Het (gratis) Finse maandblad City publiceerde in maart een lijst met 52 Finse "helden van onze tijd". Het onderzoek werd gehouden onder 1778 jongeren tussen 15 en 35 jaar. Zij kregen een lijst met 52 namen voorgelegd en moesten voor iedereen op de lijst met cijfers 1 tot en met 7 aangeven in welke mate zij hem of haar een "held" vonden: een 7 voor een "grote held" en een 1 voor "helemaal geen held".
De eerste 25 in de uitslag waren:
1. C.G.E. Mannerheim (gem. 4,98); 2. Jean Sibelius (4,90); 3. Veikko Hursti (4,80); 4. Aleksis Kivi; 5. Tove Jansson; 6. Martti Ahtisaari; 7. Alvar Aalto; 8. Urho Kekkonen; 9. Risto Ryti; 10. Paavo Nurmi; 11. Väinö Linna; 12. Mika Waltari; 13. Linus Torvalds; 14. Lasse Viren; 15. Tarja Halonen; 16. Eugen Schauman; 17. Jorma Ollila; 18. Teemu Selänne; 19. Armi Ratia; 20. Alexander Stubb; 21. Sauli Ninistö: 22. Jari Litmanen (3,08), 23. Mikä Häkkinen; 24. Ville Valo; 25. Sofi Oksanen.

Bij de eerste 25 dus vijf presidenten: 1, 6, 8, 9 en 15. Ook vijf schrijvers: 4, 5, 11, 12 en 25. Sofi Oksanen kreeg toevallig deze week de Noordse Literatuurprijs. En ook vijf sporthelden: 10 (atletiek), 14 (atletiek), 18 (ijshockey, 22 (voetbal) en 23 (autosport). Van de overige tien behoeven nummer 2 (componist) en 7 (architect) natuurlijk geen enkele toelichting. Blijven er nog acht over.
Nummer drie, Veikko Hursti (1924-2005) was voor mij de grote onbekende. Hij was de "advocaat" van de armen, de daklozen en alcoholisten, voor wie hij o.a. kerstdiners organiseerde. Nummer 13, Linus Thorvalds stond aan de wieg van Linux. Nummer 16, Eugen Schauman, pleegde in 1904 in Helsinki de moord op de gehate Russische gouverneur-generaal Bobrikow. Nummer 17, Jorma Ollila, is bekend van Nokia en Shell. Nummer 19, Armi Ratia, was mede-oprichter van Marimekko. Nummer 20, Alexander Stubb, is de huidige Finse minister van Buitenlandse Zaken; hij is ook bekend vanwege zijn eeuwige glimlach en het feit dat hij het laagste vetgehalte heeft van alle Finse ministers. Nummer 21, Sauli Ninistö, is de voorzitter van het Finse Parlement en van de Finse Voetbalbond en gedoodverfd opvolger van mevr. Halonen als president van Finland in 2012. Nummer 24, de voor mij onbekende Ville Valo, is zanger en songwriter van de Finse love metal band HIM.

De jeugd kreeg 52 kandidaten voorgelegd, maar er zijn natuurlijk veel meer Finse helden, ook uit vroegere eeuwen. Bovendien waren er onder de 52 gegeven namen ook personen die men eerder als anti-held zou kunnen betitelen, zoals nummer 51, Johanna Tukiainen. Deze nachtclubdanseres kreeg grote bekendheid omdat ze 200 erotisch getinte sms'jes had ontvangen van de vroegere minister van Buitenlandse Zaken, Ilkka Kanerva (zelf op nummer 45), die daardoor in 2008 tot aftreden werd gedwongen.

Opmerkingen bij een concert

2010-03-27T15:05:00.002+02:00

Natuurlijk was het weer een bijzonder concert afgelopen donderdag in het Sibeliustalo van Lahti. Sinfonia Lahti stond ditmaal onder leiding van gastdirigent Juha Kangas, die op het laatste moment de zieke Stefan Solyomin verving. Solist was de Amerikaanse pianist Jonathan Biss (1980), in november nog solist bij het Koninklijk Concertgebouworkest. Jonathan Biss is de zoon van violiste Miriam Fried, die in 1971 de eerste prijs behaalde op het Koningin Elisabethconcours. Zij was ook regelmatig solist bij Sinfonia Lahti.
De dirigentenwisseling bracht ook twee wijzigingen in het programma met zich mee.
Het concert werd geopend met het bekende Adagio voor strijkorkest van Samuel Barber (in plaats van Brittens Sinfonietta). Laat dezelfde Barber in 1945 een celloconcert hebben geschreven voor de grootmoeder van Jonathan Biss, Raya Garbousova. Daarna speelde Jonathan Biss op virtuoze wijze het pianoconcert nr. 9 ("Jeunehomme") van Mozart. Na de pauze volgde de vijfde symfonie van Schubert, in plaats van de aangekondigde derde symfonie van Berwald.
Dat waren al enkele zaken die het concert op zich al bijzonder maakten, een concert ditmaal zonder koperblazers en slagwerkers.
Ten slotte nog wat over de dirigent. Juha Kangas zag ik nu voor de tweede maal in actie. Hij was in 1972 oprichter en tot 2008 dirigent van het Ostrobothnian Chamber Orchestra (Kokkola). Dit orkest en zijn dirigent had ik al jaren op het oog, omdat dit orkest lange tijd als enige een cd-opname had gemaakt van opus 8 Ödlan (de Hagedis) van Jean Sibelius.
Het leek wel alsof Juha Kangas afgelopen donderdagavond tijdens de vijfde van Schubert last van zijn rug had. Hij hield zich regelmatig met zijn linkerhand vast aan de "reling" van het dirigentenpodium, terwijl hij zich vooroverboog in de richting van de orkestleden en vervaarlijk met zijn stokje zwaaide, alsof hij - net als een boze schoolmeester - een tik wilde uitdelen. Gelukkig bedacht hij zich telkens weer bijtijds.

Trouwlustigheid in Lahti

2010-03-20T18:03:00.000+02:00

Gisteren zijn in de Ristinkirkko van Lahti meer dan 40 paartjes (niet tegelijk) in het huwelijk getreden. En dat nog wel op de Minna Canth-dag, oftewel de dag van de gelijkheid ("taso-arvo") van man en vrouw. Sinds 2003 wordt ieder jaar op 19 maart in Finland de vlag uitgestoken voor de eerste Finstalige schrijfster en journaliste Minna Canth, geboren op 19 maart 1844 en overleden in 1897.
De "taso-arvo" gaat zelfs zover dat dames en heren bij de kapper hetzelfde bedrag moeten neerleggen voor het knippen van hun haren. In Finland wordt het haar van de dames geknipt door de kampaaja en dat van de heren door de parturi, in beide gevallen is het gewoonlijk een vrouw. In het woord 'kampaaja' herkennen we het woord 'kam', en 'parturi' is natuurlijk verwant met 'barbier'.
Gisteren was het dus een mooie gelegenheid voor bruidsparen die houden van een rustige trouwdag, lekker samen - zonder al die familie, vrienden en collega's er bij. Lekker goedkoop ook. En voor leden van de Lutherse Staatskerk geldt het kerkelijk huwelijk meteen ook als burgerlijk huwelijk.

De havenstaking is voorbij, wie volgt?

2010-03-20T17:27:00.001+02:00

De staking van de 3500 stuwadoors in de Finse havens is dus nu voorbij. Wij hebben het verloop van deze staking met bijzondere interesse gevolgd, vooral in verband met de veerbootdiensten richting Duitsland. Wel, dat viel mee. De Finnlines zijn blijven varen (wel naar Travemünde, maar niet naar Rostock), zij het volgens een aangepast vaarschema in verband met het zware ijs op de Oostzee.
Eigenlijk hebben wij helemaal niets gemerkt van deze staking, die ruim 2 weken heeft geduurd, ook niet van de aangekondigde schaarste in de winkels. De schade aan de Finse economie moet nog worden berekend, maar schijnt ook nog mee te vallen.
Als wij het goed hebben zijn er ook alweer andere, eventuele stakingen aangekondigd, namelijk in de chemische industrie en bij de universiteiten. Ook de toneelspelers schijnen aan het einde van deze maand een dag te gaan staken.
De Finnen blijven laconiek onder al die stakingen en stakingsdreigingen, maar wij zullen er nooit aan wennen.

Haagse ballonnen geland in Finland

2010-03-15T09:32:00.002+02:00

Alweer nieuws uit Den Haag vandaag op de voorpagina van onze krant (Etelä-Suomen Sanomat).
In Padasjoki, 50 kilometer ten noorden van Lahti, zijn namelijk onlangs ballonnen gevonden, die op 19 februari 2010 werden opgelaten op het schoolplein van de christelijke basisschool De Gantel te Den Haag. Er zaten 4 naamkaartjes aan de ballonnen: die van Aimee, Nora, Talisa en Aditi, leerlingen van de jongste groep.
De ballonnen hebben een afstand overbrugd van 1650 kilometer. Pauli en Maria Jokinen uit Padasjoki vonden de naamkaartjes en de restanten van de ballonen in de takken van een wilgenstruik. De luchtballonnenwedstrijd was verbonden aan een inzamelingsactie voor de opknapkosten van een school in Suriname. De actie leverde, tot verbazing van onze krant, liefst 11.000 euro op.

Litmanen krijgt toch zijn standbeeld! (foto)

2010-03-12T12:53:00.003+02:00

Klik hier voor een foto van het nieuwe model van het standbeeld van Jari Litmanen. (Links het oude, rechts het nieuwe model. De lezers van Etelä-Suomen Sanomat is gevraagd om hun voorkeur aan de krant bekend te maken.)
De kunstcommissie van de stad Lahti moet de volgende week nog haar goedkeuring aan het nieuwe ontwerp geven.

Litmanen krijgt toch zijn standbeeld!

2010-03-11T10:10:00.002+02:00

Het gaat er dus toch van komen. Jari Litmanen, de beste nummer 10 van Finland, krijgt een standbeeld in Lahti. Het standbeeld zal worden onthuld op 10.10.10 en zal worden gemaakt door Reijo Huttu. Zijn versie komt in de plaats van dat van Satu Loukkola, die al een eind op weg was met een ontwerp waarvoor Litmanen overigens nooit heeft willen poseren.
Het budget voor het standbeeld bedraagt 80.000 euro. Het geld zal worden bijeengebracht door de verkoop van miniatuur-standbeeldjes in twee formaten: 37 en 20 centimeter. Van het grootste model worden er 10 gemaakt, van het kleinere model een aantal gelijk aan het aantal interlands dat Litmanen voor het Finse A-elftal heeft gespeeld (nu 131). De verkoop zal worden georganiseerd door Litmanens oude club FC Reipas, een van de fusieclubs waaruit FC Lahti is ontstaan. Het project heeft de zegen van Litmanen gekregen. Ook de Finse Voetbalbond ondersteunt het project, terwijl de stad Lahti zal zorgen voor het voetstuk en een mooie plaats voor het standbeeld.
Die plaats is nog niet bepaald. Oorspronkelijk werd gedacht aan een plaats bij het grote Skistadion (waar FC Lahti nu speelt), maar het bij Litmanen geliefde Kisapuisto is ook een mogelijkheid. Het Kisapuisto, waar Kees Verkerk in 1967 Europees kampioen werd, zal de komende jaren worden gerenoveerd. FC Lahti zal dan kunnen spelen in dit "knusse" stadion in plaats van in het voor FC Lahti veel te grote Skistadion.
De opbrengst van de vorige inzamelingsactie (verkoop van dasspelden) bedroeg 20.000 euro en is geheel opgegaan aan de kosten van het eerdere ontwerp.
(Bron: Etelä-Suomen Sanomat van 11 maart 2010)

M.C. Escher in Helsinki

2010-03-10T14:36:00.003+02:00

Weer een aanleiding om binnenkort een dagje naar Helsinki te gaan.
In het Amos Andersonmuseum in Helsinki is nu (tot 31 mei 2010) een expositie te zien van het werk van de Nederlandse kunstenaar M.C. Escher (1898 - 1972) onder de titel "Onmogelijke werelden".
Het is alweer een jaar of 50 geleden dat ik kennis maakte met het fascinerende werk van deze in Leeuwarden geboren kunstenaar. Onze wiskundeleraar op de HBS, meneer Van Vliet, nam ons op een ochtend mee naar een galerie op de "stille kant" van de Nieuwstad in Leeuwarden, waar toen veel werk van Escher te zien was. Deze excursie kwam in de plaats van twee uur algebra en meetkunde, ongetwijfeld niet zonder toestemming van de directeur ("de snor") van de school.

Als we toch in Helsinki zijn, gaan we natuurlijk ook weer even naar het Ateneum-museum, waar nu werk van de Finse fotograaf Caj Bremer te zien is. Tot en met 16 mei 2010.

Het dak op?

2010-03-04T19:35:00.001+02:00

Op de daken van de meeste huizen in Finland ligt momenteel een sneeuwlaag van ten minste 25 cm, soms wel een halve meter. Hier en daar is men bezig de sneeuw van de daken te verwijderen. Uit voorzorg. In de eerste plaats om het gewicht dat op het dak drukt te verminderen. Verder om te voorkomen dat straks het smeltende water een weg zoekt door het (platte) dak, of om niet te worden verrast door een lawine, als de sneeuw van het (schuine) dak naar beneden glijdt.
Bij dit soort "sneeuwwerk" zijn inmiddels al tientallen gewonden en zelfs twee doden gevallen. Het is ook geen werk voor amateurs. Volgens de voorschriften moet men gebruikmaken van een veiligheidsgordel, maar sommigen volstaan met een touw om hun middel, of doen het gewoon zonder.

Vanmorgen las ik in de rubriek Näppituntumalla ("met vingergevoel", SMS-berichtjes van lezers van Etelä-Suomen Sanomat) het volgende "gedichtje":

Lumimies katolla lunta luo,
se hyvän kunnon tuo,
jos vain Luoja katolla pysyä suo.

Vrij vertaald: De sneeuwman schept op het dak de sneeuw - dat levert een goede conditie op - als de Schepper hem wel op het dak laat blijven.

Merkwaardig: in het Nederlands heeft scheppen zowel de betekenis van "scheppen met een schop" als "creëren". In het Fins gebruikt men ook voor beide betekenissen hetzelfde werkwoord, namelijk luoda.

Van staking naar staking

2010-03-04T17:59:00.003+02:00

Het is bijna voorjaar, dus een mooie tijd om te staken. Inmiddels waren we wel gewend aan stakingswaarschuwingen in Finland. Al heel gauw valt hier namelijk het woord lakkovaroitus (lakko = staking; varoitus = waarschuwing) of zelfs lakko-uhka (uhka = dreiging). Het woord uhka, spreek uit "oechka", klinkt op zich ook al vrij dreigend. Gelukkig valt het in de praktijk mee, en komt het meestal niet tot een staking. Maar deze week is het wel raak.
Dinsdag ging het transportpersoneel in staking: er reden bijna geen bussen meer, er werd geen huisafval opgehaald en de bevoorrading van winkels en benzinestations kwam stil te liggen. En dat bezorgde ons geen plezierig gevoel. Maar gelukkig zijn de partijen het woensdag eens geworden over de nieuwe cao, en kon het gewone leven weer verder gaan.
Vandaag zijn de stuwadoors in alle Finse havens in staking gegaan. Zie het bericht hierover op de Finlandsite. Tachtig procent van de in- en uitvoer ligt stil. In elk geval is het een hele dure staking voor Finland. Finnlines waarschuwt op haar site voor de mogelijke gevolgen van de staking (en eventuele solidariteitsstakingen) voor haar veerdiensten (naar o.a. Travemünde en Rostock). Benieuwd wat en wanneer we zelf de gevolgen van de staking zullen ondervinden. Dus even (?) geen verse groente uit Nederland meer, bijvoorbeeld.
De vakbond AKT geeft op haar site een overzicht van de stakingen en stakingswaarschuwingen tot nu toe. In 1976 duurde de havenstaking vijf weken. Je zult nu maar een vakantiereisje vanuit Helsinki naar Nederland (via Duitsland natuurlijk) hebben geboekt bij de Finnlines, voor over vijf-en-een-halve week.....

Ligt er nog sneeuw in Lahti?

2010-02-25T14:59:00.001+02:00

Hierbij twee foto's van de actuele sneeuwtoestand bij ons. En dat moet allemaal nog smelten de komende weken...

700 maal goud

2010-02-24T21:29:00.000+02:00

Ze vallen toch wat tegen, die Olympische Winterspelen in Vancouver. Verkeerde wissel van Kramer op de 10 kilometer, Nederlandse viermansbob komt niet in actie, tegenvallende prestaties van de Finse skispringers en deelnemers aan de noordse combinatie. En dan valt ook nog eens onze persoonlijke favoriet Kiira Korpi tijdens haar korte kür bij het kunstrijden. Gelukkig vielen Wüst en Tuitert niet en wel mee.

Dan waren afgelopen weekend de 47e Schansspringdag (voor heel jong en ouder) en de 15e Kinder-Olympische Winterspelen in het Skistadion van Lahti een groter succes. Bij de Winterspelen werd gestreden in verschillende klassen. Kinderen tot 4 jaar moesten 200 meter langlaufen, kinderen van 5 en 6 jaar 400 meter, kinderen van 7 en 8 jaar 600 meter, en kinderen van 9 jaar en ouder 800 meter. De wedstrijden werden gehouden tijdens een sneeuwstorm, bij een temperatuur van hoogstens -15 graden. De gevoelstemperatuur zal wel in de buurt van de -25 hebben gelegen. De traditie wil dat de wedstrijden altijd doorgaan, ongeacht de weersomstandigheden. De kinderen en hun ouders hebben dit weekend dus echt wel “sisu” (doorzettingsvermogen) laten zien. Er namen 700 kinderen deel en voor elk was er een gouden plak!
Misschien was bij deze Winterspelen wel de Finse hoop voor de Olympische Winterspelen van 2026 in Lahti aan het werk te zien. In Lahti? Waarom niet? Lahti heeft zich in het verleden al driemaal kandidaat gesteld voor het organiseren van de Olympische Winterspelen, namelijk voor die van 1964, 1968 en 1972. Zonder succes dus. Maar waarom zou het in 2026 niet een keertje kunnen lukken?

Water, water, water

2010-02-16T17:42:00.007+02:00

Vorige week werd in Helsinki een top van Oostzeelanden gehouden om maatregelen te treffen die van de Oostzee weer een schone(re) zee moeten maken. Wij hebben al heel wat tochtjes over de Oostzee gemaakt, maar er nooit bij stilgestaan dat deze binnenlandse EU-zee (afgezien van de kust bij Kaliningrad) moet worden beschouwd als de meest vervuilde zee ter wereld. Maar de top was een succes. Er is dus hoop op een toekomst met schoner water in de Oostzee.

Als we de roddelbladen moeten geloven heeft de Finse president, mevr. Halonen, haar temperament getoond tijdens het diner op de top. Zij maakte zich namelijk kwaad over het feit dat er tijdens het diner water uit flesjes werd geserveerd. Ze vroeg en kreeg haar glas gevuld met Helsinki’s leidingwater.
Jammer dat de top niet in Lahti werd gehouden, want dan had mevr. Halonen haar gasten, onder wie de Zweedse koning en de Russische eerste minister Putin, op “misschien wel het beste water ter wereld” kunnen trakteren.

De waterleidingmaatschappij in Lahti, Lahti Aqua, bestaat dit jaar 100 jaar, en viert dat groots. In een paginagrote advertentie werden wij met de 120.000 inwoners van Lahti en Hollola uitgenodigd om ter ere van het jubileum thuis het glas met “misschien wel het beste water ter wereld” te heffen.
Drinken van dat lekkere water doen we iedere dag graag. Maar heffen?

Lahti trekt senioren

2010-02-08T16:03:00.001+02:00

Zo'n 4 jaar geleden namen wij het besluit om als pensionado in Lahti te gaan wonen. Wie had toen kunnen denken dat wij trendsetter zouden worden?
Het stond vandaag op de voorpagina van onze krant: "Senioren verruilen Helsinki voor Lahti." Het gaat over 55-plussers die de drukte van het hoofdstedelijk gebied (Helsinki, Espoo en Vantaa) zijn ontvlucht. In Lahti vonden ze een uitstekend aanbod op cultureel en sportief gebied, en "meer huis" voor hetzelfde geld. Vaak zijn ze dichter bij hun kinderen en kleinkinderen komen wonen, of bij hun zomerhuisje.
Men verwacht dat de trek van senioren uit Helsinki e.o. naar Lahti de komende 10 jaar nog sterk zal toenemen. Gezellig.

Afgelopen weekend was er, zij het maar voor een paar dagen, ook een bijzondere senior op bezoek in Lahti: de motorcoureur Giacomo Agostini, 15-voudige wereldkampioen. Hij was de eregast op de grote motortentoonstelling in Lahti. De tentoonstelling trok in 3 dagen 40.000 bezoekers.

IJspret

2010-02-05T18:08:00.004+02:00

Iedereen wil op zijn manier van de winter genieten. De 15 leden van de Mönkkäri-club van Lahti moeten waarschijnlijk tot de volgende winter wachten om hun hobby op het ijs van het Vesijärvi te kunnen beoefenen.
Een mönkkäri is de berijder van een mönkijä, een licht drie- of vierwielig voertuig, zoals op bijgaand plaatje, bedoeld om te rijden door ongecultiveerd terrein. Er zijn ook mönkijä's voor kinderen. Helaas leest men af en toe over dodelijke ongevallen met dit "speelgoed".

De milieucommissie van de gemeente Lahti heeft deze week goedkeuring gegeven aan het plan om een 23 kilometer lang traject op het Vesijärvi uit te zetten, waar met een mönkijä mag worden gereden. Nu start een periode van een maand waarbinnen belanghebbenden bezwaren kunnen indienen tegen het plan.
Er worden weliswaar geen files verwacht op het Vesijärvi, maar men moet natuurlijk wel rekening houden met andere vormen van vertier op het ijs, zoals skiên, wandelen, vissen, ijszeilen. Voor schaatsen is het ijs waarschijnlijk veel te slecht.
De Mönkkäri-club rekent er niet op dit voorjaar al op het meer te kunnen racen. Over een maand is het ijs wellicht niet meer betrouwbaar genoeg.

Regels en uitzonderingen

2010-02-01T17:12:00.002+02:00

Het gaat weer eens over het Fins als vreemde taal.
Voor de pessimist is Fins een moeilijke taal; op iedere grammaticaregel zijn er wel 10 uitzonderingen. Voor de optimist is Fins alleen maar een andere (niet-Indo-Europese) taal met heel veel grammaticaregels en maar weinig uitzonderingen. Voor veel “uitzonderingen” zijn er namelijk weer eigen regels.
Over één ding zijn beiden het eens. De enigen die vlot Fins kunnen spreken zijn degenen die als kind die taal hebben geleerd én mormoonse zendelingen in Finland.

In ons vorige stukje schreven we over het werkwoord parata (= beter worden) als uitzondering. Dat zit zo.
In de Finse grammatica worden zes typen werkwoorden onderscheiden. Op de vorm afgaande behoort parata tot het 4e type, net als varata (= bespreken, reserveren). Echter (uitzondering!) parata wordt verbogen als een werkwoord van het 6e type, zoals vanheta (= ouder worden). Dat betekent dat de verbuigingsstam niet paraa- is, maar parane-.
Dus krijgen we minä varaa/n (ik reserveer), minä vanhene/n (ik word ouder) en minä parane/n (ik word beter), en niet minä paraa/n.

Een handig online hulpmiddel voor het vervoegen van werkwoorden in het Fins en verscheidene andere talen, van Latijn tot Papiamento, is te vinden bij Verbix.

Beter worden (2)

2010-01-26T12:52:00.004+02:00

Op onze vervolgcursus Fins zijn we nu toe aan het hoofdstuk over gezondheid en ziekte. Ja, het is een cursus gericht op het leven van alledag. In een van de dialogen in het boek zegt ene Andrei tegen ene Tuomas, die ziek is: “Mut kyllä sä paranet.” De betekenis is duidelijk: “Maar natuurlijk word jij beter.”
Een serieuze cursist vraagt dan natuurlijk meteen aan Kirsi, de docente: “Wat is de infinitief van paranet?” Tot mijn grote verbazing antwoordt ze (in het Fins natuurlijk): “Paranet komt van parantua.” Zegt de cursist, die zich thuis goed heeft voorbereid: “Ik dacht meer aan parata.” Een lichte verwarring bij Kirsi. Volgens haar, maar ook volgens Ulla en twee van mijn als proefkonijnen optredende zwagers, bestaat het werkwoord parata helemaal niet. Maar, houd ik vol, het werkwoord parata (synoniem van parantua = beter worden) staat wel in het woordenboek! Kijk maar in Suuri Suomen Kielen Sanakirja van Timo Nurmi. Het werkwoord parata staat zelfs op nummer 1716 van de lijst met de 10.000 Finse woorden die in 2004 het meest werden gebruikt in de krant. Parantua staat pas op nummer 2476.
Dan maar even kijken op Wikipedia (Wiktionary). Die zegt over parata, dat dit werkwoord in de praktijk alleen wordt gebruikt in de o.t.t. en o.v.t. van de aantonende wijs en de konditionaali (voorwaardelijke wijs), maar praktisch nooit als infinitief.
Natuurlijk kun je je afvragen waarom het sinä paranet is, en niet sinä paraat. Dat laatste zou “logisch” zijn volgens de Finse grammaticaregels. Dus toch een uitzondering!
Conclusie: het werkwoord parata = beter worden bestaat dus wel, maar alleen bepaalde persoonsvormen daarvan worden gebruikt. Einde discussie?

Beter worden (1)

2010-01-20T12:53:00.005+02:00

Vorige week hebben we eindelijk de Picasso-tentoonstelling in het Ateneum-museum van Helsinki bezocht. De tentoonstelling loopt al vanaf 18 september vorig jaar en is met drie weken verlengd tot 28 januari a.s. Op de tentoonstelling zijn meer dan 200 schilderijen, tekeningen en sculpturen te zien, afkomstig uit het Musée National Picasso te Parijs. De expositie geeft een goed overzicht van de verschillende perioden van Picasso's kunst. Of zijn werk in de loop van de tijd beter is geworden? Wie zal het zeggen.

Omdat we er toch waren, zijn we ook nog even gaan kijken naar schilderijen uit de vaste collectie van het museum. Het was een weerzien met oude bekenden. Sommige werken van Finse schilders hebben we een paar jaar geleden ook in Nederland gezien op tentoonstellingen in het Haags Gemeentemuseum en het Groninger Museum.
En ze hing weer op haar oude plaats: de Toipilas oftewel The little convalescent van Helene Schjerfbeck uit 1888, het schilderij waarvan onze dochter een poster aan de muur heeft hangen. Het meisje op het schilderij is herstellende van een ziekte en wordt dus beter.

Over “beter worden” in het Fins een volgende keer meer.

Litmanen

2010-01-19T11:30:00.006+02:00

Jari Litmanen is kennelijk nog niet van plan alleen maar als standbeeld op te treden in het openbaar. Gisteren speelde de maestro met het Finse elftal (met 8 debutanten) in Malaga tegen Zuid-Korea (0-2). Het was voor de koning zijn 130e wedstrijd voor Finland. Hij heeft nu in vier decaden voor het Finse elftal gespeeld.
De legende heeft de afgelopen weken meegetraind met FC Lahti, waar voor hem het rugnummer 10 is gereserveerd. Of hij komend seizoen ook voor FC Lahti speelt is niet zeker. Daarover heeft Litti zich nog niet uitgelaten, en wie zou hem naar zijn plannen durven vragen?

Sneeuwbaleffect

2010-01-12T10:49:00.003+02:00

Schrijven wij een stukje over sneeuwruimen. Reageert de Nederlandse minister-president nog dezelfde dag met "Het zou goed zijn als mensen hun stoep wat schoon weten te houden. Dat is van belang voor anderen en het heeft ook te maken met je verantwoordelijk weten voor de samenleving". Stuurt het AD de volgende dag een leerling-journalist naar het huis van de premier om te kijken of zijn stoep wel geveegd is. Neen dus. Verschijnt een artikel daarover in het AD, dat wordt overgenomen door alle andere kranten, natuurlijk ook door De Telegraaf. Komen er alleen al bij deze krant meer dan 750 reacties binnen, die overigens niet alleen maar over de sneeuw op de stoep van de premier gaan.
Zo'n sneeuwbaleffect, dat vind ik toch zo Nederlands.....

Eerlijkheidshalve: volgens onze krant (ESS) is 35% van de mensen tevreden en 53% ontevreden over het opruimen van de sneeuw op de wegen in Lahti. 12% heeft geen mening.

Sneeuwruimen

2010-01-08T13:39:00.009+02:00

Om met de deur in huis te vallen..... Neen, dat gaat hier niet. In Finland gaan de deuren namelijk naar buiten open, vanwege de sneeuw.
Net als in Nederland houdt de sneeuw ons hier iedere dag behoorlijk bezig. Het sneeuwruimen van de wegen, straten en parkeerterreinen gebeurt hier heel professioneel, nacht en dag, ook al wordt er wel eens gemopperd op de sneeuwploegen, als die niet overal tegelijk aan het werk kunnen zijn.
Sneeuw aan de kant schuiven is één, maar waar laat je al die sneeuw? In Lahti zijn verscheidene sneeuwopslagplaatsen. Indien nodig wordt daarvandaan sneeuw gehaald als er sneeuwgebrek is bij de skiwedstrijden in februari of maart. Op de foto is een van die sneeuwbergen bij ons in de buurt te zien. (De sneeuwopslag ligt op een heuvel bij de Joutjoki, een riviertje dat uitmondt in het grote meer Vesijärvi. Handige afvoer als de sneeuw gaat smelten in april, mei).
Voor het sneeuwruimen op ons eigen erf is in principe een firma ingehuurd. Die komt graag met zijn bobcat, maar pas wanneer het grote opruimwerk op de openbare wegen en straten klaar is. Maar we weten nooit wanneer dat het geval is en wij aan de beurt zijn. En dus doen we het zelf maar met onze lumikola (grote sneeuwschep, voor het schuiven) en lapio (kleine sneeuwschep, voor het ophopen van de sneeuw).

Sterke kerels gebruiken de lumikola natuurlijk als lapio.

Als de sneeuwploeg door onze straat komt, in vliegende vaart, ligt er een richel van wel 15 cm hoog op onze oprit. En de sneeuwploeg die de fietspaden schoonveegt zorgt voor twee richels van 15 cm hoogte. Als allochtoon en geprepensioneerde voel ik mij verplicht die richels meteen op te ruimen voordat onze (vijf) buren van het werk komen. Het klinkt misschien gek, maar soms denk ik dat de Finnen meer verstand hebben van sneeuwruimen dan ik. En dat iedereen wel kan zien dat ik het sneeuwruimen niet in mijn genen heb.
In de krant las ik dat als gevolg van deze winter zo’n 6000 Finnen eerder zullen overlijden. Zo’n 70 Finnen zullen overlijden als direct gevolg van deze winter. Ik denk dan in de eerste plaats aan die waaghalzen die te lang via een gaatje in het ijs blijven vissen. Maar de krant noemde lumityö, letterlijk “sneeuwwerk”, als belangrijkste oorzaak. Toch maar wat rustiger aandoen, en meer aan de buren overlaten.

Oud en Nieuw

2010-01-03T15:14:00.002+02:00

Alles is betrekkelijk.

Op Oudejaarsdag een moordpartij in Espoo. Zes doden: vijf slachtoffers en de dader zelf. Geen willekeurige slachtoffers; de dader (een Kosovaar die al bijna 20 jaar in Finland woonde) had zijn slachtoffers, zijn ex-vriendin en haar 4 collega's, uitgezocht. Achtergrond: jaloezie en wraak.
De President ging in haar nieuwjaarstoespraak niet in op het droeve voorval.
In Lahti mag vuurwerk alleen op Oudejaarsavond van 18.00 tot 02.00 uur worden afgestoken. In het centrum was zelfs een groot gebied vuurwerkvrij verklaard. Zo te horen en te zien heeft men zich goed aan de regels gehouden.
Op Oudejaarsavond, om 22.30 uur, waren wij bij het "vuurwerkconcert" in de Ristinkirkko van Lahti, verzorgd door een organist, een pianist, een sopraan en een bas. Bont programma. Tot slot werd zelfs de Radetzkymars gespeeld op het orgel, begeleid met handgeklap. We waren net voor middernacht weer thuis (het sneeuwde, de temperatuur was -20).
Op Nieuwjaarsdag voor het eerst sinds jaren weer eens (met een half oog) gekeken en (met een half oor) geluisterd naar het nieuwjaarsconcert uit Wenen. Sorry, voor mij is die muziek te weinig spannend en het geheel te zoet en te quasi-grappig. (Oh ja, gesponsord door Rolex: een gegeven paard mag men niet in de bek kijken.) Volgend jaar dus maar niet weer kijken.
Bij het skispringen vooral gekeken naar de prestaties van de "oude rot" Janne Ahonen uit Hollola, onze buurgemeente.
Vanmorgen een persoonlijk kouderecord gevestigd: -27,0 graden op ons balkon! Niet zo erg als je zelf nog lekker onder de wol ligt.
Het record voor Nederland schijnt -27,4 graden te zijn (Winterswijk 1942).

Saksa - Alankomaat

2009-12-28T10:08:00.005+02:00

Vandaag halen we vrienden uit Radebeul (bij Dresden) af van het vliegveld van Helsinki-Vantaa. Zij komen bij ons de jaarwisseling vieren.
Dresden ligt in de deelstaat Saksen. Nu wil het geval dat de Finse naam voor geheel Duitsland Saksa is. Die naam verwijst naar de eerste contacten, eeuwen geleden, van Finnen met het volk van de Saksen uit het huidige Noord-Duitsland. Geen Fin zal bij de naam Saksa allereerst aan de huidige deelstaat of het vroegere koninkrijk Saksen denken.
Zo zal een Fin bij Hollanti ook niet de provincies Noord- en Zuid-Holland op het oog hebben, maar voor een Fries ligt dat anders. De Fin gebruikt meestal Hollanti en hollantilainen, als hij het heeft over Nederland en een Nederlander. De alternatieve benamingen Alankomaat en alankomaalainen worden veel minder vaak gebruikt, en meestal alleen maar in officiële stukken. Voor het Nederlands als taal bestaat in het Fins alleen de term hollanti. En daar kan ik best vrede mee hebben
Half januari ga ik naar een vervolgcursus Fins voor buitenlanders, in Lahti. Natuurlijk komt er ook weer een voorstellingsrondje. Even oefenen:

Olen alankomaiden kuningaskunnan alamainen. (Ik ben een onderdaan van het Koninkrijk der Nederlanden. Neen, dat is te lang; bovendien twee keer ala = laag, onder);

Olen alankomaiden kansalainen. (Ik ben een Nederlandse staatsburger. Neen, te formeel);

Olen alankomaalainen. (Ik ben een Nederlander. Kan);

Olen kotoisin Alankomaista. (Ik kom uit Nederland. Kan ook).

Maar weet een medecursist uit bijv. Vietnam of China wel wat met Alankomaat of alankomaalainen wordt bedoeld? Moeten ze dan maar even in hun woordenboek opzoeken.

Een witte Kerst

2009-12-24T17:38:00.002+02:00

Lautakasa: veel gedoe om een stapel planken

2009-12-24T16:46:00.003+02:00

De affaire die kortaf met Lautakasa (stapel planken) wordt aangeduid kwam in september op gang, toen het programma Silminnäkijä (Ooggetuige) van YLE, de Fins publieke omroep, een onthulling deed in verband met premier Matti Vanhanen. Vanhanen, van origine journalist, is premier sinds 2003, maar al vanaf 1991 parlementslid voor de Centrumpartij. Bovendien was hij van 1981 tot 2003 bestuurslid, waarvan de laatste 5 jaar voorzitter, van de Nuorisosäätiö (Jeugdstichting), die appartementen laat bouwen en verhuurt aan werkende jongeren.
In de YLE-uitzending werd beweerd dat Vanhanen voor de bouw van zijn huis (in etappes, tussen 1996 en 2000) gratis bouwmaterialen, met name waardevol, speciaal bewerkt hout, had ontvangen van een bouwonderneming die flats had gebouwd voor de Nuorisosäätiö. Uiteraard hoopte de bouwonderneming daardoor meer kans te maken op nieuwe opdrachten van de Nuorisosäätiö.
Vanhanen ontkende de beschuldigingen met kracht en zei niet te kunnen begrijpen hoe journalisten zouden kunnen menen dat hij zijn politieke carrière in gevaar zou willen brengen voor een paar onbewerkte planken, bestemd voor het bouwen van een boekenkast. Hij vroeg YLE met bewijzen te komen voor de beschuldiging. YLE beriep zich op een anonieme bron, die een beëdigde verklaring had afgelegd, die eventueel gebruikt zou kunnen worden in een rechtszaak. YLE meldde dat de stapel planken aanzienlijk groter was dan nodig voor het maken van een boekenkast. YLE bevestigde voorts het volste vertrouwen te hebben in de betrouwbaarheid van de anonieme bron, en dat bescherming van journalistieke bronnen een van de hoekstenen is van de persvrijheid.
Vanhanen noemde de beweringen van YLE grote onzin, maar had geen zin een gerechtelijke procedure tegen YLE te beginnen. Zoiets zou volgens hem veel te lang duren. Hij beklaagde zich er ook over voortdurend door YLE te worden aangevallen.
Vanhanen liet zijn huis inspecteren door twee onafhankelijke experts van het magazine Tekniikan Maailma (Technische Wereld). Zij rapporteerden niets verdachts te hebben aangetroffen. Hiermee zou voor Vanhanen de kous af kunnen zijn. De affaire heeft het imago van Vanhanen natuurlijk geen goed gedaan.

De “lautakasa” leidde enkele weken geleden tot een lautakasa-päätös (= ‘houtstapel-besluit’) van de Julkisen Sanan Neuvosto (JSN), de Finse Raad voor de Journalistiek. De JSN was van mening dat YLE in het geval van de uitzending over de lautakasa had gewerkt volgens de normale journalistieke beginselen, hoewel de beweringen van YLE slechts waren gebaseerd op de verklaring van een enkele anonieme bron en YLE zelf geen of nauwelijks eigen aanvullend onderzoek had gedaan. Deze uitspraak werd gedaan met kleine meerderheid, en geheel tegen de zin van de voorzitter, die tijdens de vergadering opstapte. Deze uitspraak van de JSN is, ook in de media, hevig bekritiseerd.

Geheel onverwacht liet Vanhanen gisteren weten zich niet kandidaat te stellen voor een nieuwe periode als voorzitter van de Centrumpartij. Hierover wordt beslist op het partijcongres in juni 2010, in Lahti(!). Reden: een operatie in de herfst van 2010 aan beide benen.

****lauta!!!

2009-12-22T20:59:00.010+02:00

Af en toe stoeien met “taal” is leuk.
Neem nou het Nederlandse woord bord, in de betekenis van dunne plank, zoals in schoolbord, schaakbord. Het woord is verwant met Duitse woord Brett en het Engelse board voor dunne plank. En ook met het Nederlandse berd, dat alleen nog gebruikt wordt in de uitdrukking “iets te berde brengen”. Hierin heeft berd de betekenis van tafel. Enkele eeuwen geleden bestonden de tafels namelijk uit losse planken die tegen een wand hingen en voor een maaltijd op schragen werden gelegd.
Grappig is dat het Engelse woord board voor plank ook wordt gebruikt voor bestuur, commissie, de groep van mensen die rond de tafel zitten en besluiten nemen.
Samengevat: bord = plank = tafel = bestuur.

Tot zover ging het over Germaanse talen. Nu het Fins, een ander woord, maar toch ongeveer dezelfde verbanden:

lauta = plank, speelbord;
lauteet = de zitbanken in de sauna;
lautanen = een (etens)bord of schotel. At men vroeger van een houten plankje? De uitgang -nen wijst erop dat we hier met een verkleinwoord te maken hebben. In samenstellingen gebruikt men lautas-.
lautasliina = servet;
lautakunta = bestuur, commissie.

Een ernstig vloekwoord in het Fins eindigt op -lauta (er gaan 4 letters aan vooraf). Maar hierin heeft lauta helemaal niets te maken met “plank”.
Eerder schreven al over de lautaskiista (bordenkwestie), die nog steeds aan de gang is. Er loopt in Finland ook nog een andere affaire, die kortaf met lautakasa (= stapel planken) wordt aangeduid. We hopen hier binnenkort op terug te komen.

De historische stad Viipuri als virtueel model

2009-12-13T16:49:00.006+02:00

Studenten van de afdeling Bouwkunde van de Universiteit van Tampere hebben een driedimensioneel model gemaakt van de historische stad Viipuri (Vyborg) naar de situatie in september 1939, toen Viipuri nog een Finse stad was. Het model is gepubliceerd op internet in 13 talen. Klik hier voor de Nederlandstalige versie. Als het project helemaal klaar is zal men virtueel door de straten van de stad kunnen wandelen.

Viipuri ligt nu in Rusland, op 40 km van de grens met Finland, op de Karelische Landengte, aan de Oostzee.
Viipuri werd gesticht in 1293 door de Zweden en was een belangrijke handelsstad onder het Zweedse bewind, versterkt met muren, torens en een kasteel. In 1710 werd de stad veroverd door Peter de Grote. In 1812 werd de stad gevoegd bij het Groothertogdom Finland (de Russische tsaar was tevens groothertog van Finland). De voltooiing van het Saimaa-kanaal in 1856 en de aanleg van spoorverbindingen maakten Viipuri tot een belangrijk transportcentrum in Zuidoost-Finland.
Bij het einde van de Winteroorlog, maart 1940, moest Finland Viipuri afstaan aan de Sovjet-Unie. De Finse bevolking van de stad vluchtte naar elders in Finland. (Nobelprijswinnaar Ahtisaari werd in 1937 in Viipuri geboren.)

Af en toe laat de Finse televisie beelden uit Viipuri zien. Schrijnend hoe haveloos de gebouwen in de stad, zoals de door Aalto ontworpen bibliotheek, er nu uitzien. Maar er wordt gewerkt aan herstel, ook met Finse steun. Klik hier voor de site over de restauratie van de bibliotheek.

De vlag uit voor Sibelius

2009-12-08T14:31:00.002+02:00

Vandaag 144 jaar geleden werd Johan Julius Christian Sibelius te Hämeenlinna geboren. En vandaag wordt in Finland voor het eerst officieel gevlagd ter ere van Sibelius en ter ere van de Finse Muziek.
De vlag mag uit van 8 uur ‘s morgens tot zonsondergang, en die is vandaag in Lahti al om 15.04 uur.

Vlagdagen in de zomer beginnen om 8.00 uur en eindigen om 21.00 uur. Met Midzomer wordt gevlagd van 18.00 uur op de dag voor Midzomer tot 21.00 uur op Midzomerdag. Op Onafhankelijkheidsdag, 6 december, wordt gevlagd van 8.00 tot 20.00 uur.

Op welke dagen in Finland gevlagd moet of mag worden is precies in de wet vastgelegd. Alle bijzondere feestdagen, vlagdagen, naamdagen, zonsopkomsten en -ondergangen, maanstanden, etc. worden voor Finland bijgehouden door het Almanakbureau van de Universiteit van Helsinki.
Pas met ingang van het jaar 2011 wordt de vlagdag ter ere van Sibelius in de officiële almanak opgenomen. Men heeft hierbij rekening willen houden met de makers van agenda’s en kalenders. De vaststelling van 8 december als vlagdag voor Sibelius en de Finse Muziek kwam dit jaar voor hen te laat om al te kunnen worden verwerkt in de agenda’s en kalenders voor 2010.

Over een eurocommissaris en bioscoopmuziek

2009-12-05T17:37:00.004+02:00

Er was eens een Nederlandse eurocommissaris; laten wij hem B. noemen. Hij schreef in 2005 een boekje, getiteld Grensverkenningen, dat nu bij bol.com in de ramsj ligt voor € 5,00. Het Dagblad Trouw schreef daarover in juni 2005 een recensie waaruit wij het volgende citeren:

”Het leven van Bolk in Brussel en omstreken, zoals hij het beschrijft, bestaat naast vergaderen uit reizen, tennissen, naar Bach en Mozart luisteren, lezen (veel Dostojewski), lunchen, dineren, speeches houden, concerten (geen Wagner en Sibelius, 'dat is bioscoopmuziek') en toneel bezoeken."

Punt 1: “dat is bioscoopmuziek”. De heer B. bedoelde natuurlijk “ik vind dat …. etc.". Hij bracht zijn persoonlijke mening als een objectief feit.
Punt 2: het woord ‘bioscoopmuziek’ bestaat niet eens. Bedoelde hij filmmuziek? En wat is daar dan mis mee?
Punt 3: niets ten nadele van Bach (“Geen dag zonder Bach”) en Mozart. Maar in Lahti wordt muziek van Mozart momenteel met succes gebruikt om hangjongeren te verdrijven van hun hangplek in het TRIO-winkelcentrum, midden in de stad.

Af en toe luisteren wij graag naar Bach en Mozart, en morgen gaan we naar een concert met heel veel muziek van Sibelius. Heerlijk!

Lautaskiista: een bordenkwestie?

2009-12-02T17:13:00.002+02:00

Wat op Finlandsite wordt omschreven als een "Sluimerend conflict tussen Finse president en premier over vertegenwoordiging Finland bij vergaderingen EU-top" wordt in Finland kortaf "lautaskiista" genoemd. Letterlijk "meningsverschil over het (etens)bord".
Vanouds speelt de Finse president een belangrijke rol bij de buitenlandse politiek van het land. Bij de herziening van de grondwet, 10 jaar geleden, is die rol enigszins afgezwakt. In de grondwet staat nu dat de buitenlandse politiek van Finland wordt geleid door de President van de Republiek, in samenwerking met de Regering.
Sinds Finland lid is van de EU (1995) is de president, eerst Ahtisaari en daarna mevr. Halonen, bijna steeds aanwezig geweest bij de vergaderingen van de EU-top, samen met de premier. Voor de Finse (en Franse) president werd dus een extra bordje bij het diner klaargezet.
Nu het Verdrag van Lissabon in werking is getreden, is er bij de EU-top eigenlijk alleen nog maar plaats voor de premiers. Daarover zijn de meeste Finse deskundigen en partijen het wel eens. Maar mevr. Halonen stelt dat het Verdrag van Lissabon de Finse grondwet niet heeft gewijzigd. En daar heeft ze natuurlijk ook gelijk in.
Bij de komende EU-top is mevr. Halonen niet aanwezig, omdat er geen belangrijke zaken op buitenlands gebied worden besproken. En “buitenland” betekent tegenwoordig “buiten de EU”.
Er is een commissie aan het werk die een grondwetswijziging voorbereidt die de macht van de President op het terrein van de buitenlandse politiek gaat beperken. De grondwetswijziging gaat pas in bij het aantreden van de opvolger van mevr. Halonen (2012). De gedoodverfde toekomstige president, Sauli Niinistö, nu parlementsvoorzitter en voorzitter van de Finse voetbalbond, heeft al laten doorschemeren dat hij met de dag minder zin heeft om president te worden. Andere duidelijke kandidaten zijn er nog niet.
Misschien had Finland in 1918 toch maar een koninkrijk moeten worden.

Eindelijk fatsoenlijke woordenboeken Fins - Nederlands v.v.

2009-12-01T17:30:00.002+02:00

Jarenlang heb ik ernaar uitgekeken. En nu gaat het gebeuren. Begin 2010 (rond 1 maart) verschijnen het Groot woordenboek Fins - Nederlands en het Groot woordenboek Nederlands - Fins. Het zijn uitgaven van Het Spectrum. De delen kosten elk bijna € 80. Gelukkig is er nog wat tijd om te sparen.
Tot nu toe moet ik me behelpen met het - overigens heel goed bruikbare - kleine woordenboek van Rense 't Hooft (het boekje ziet er inmiddels heel beduimeld uit), en soms gebruikt ik de omweg via het Engels. Natuurlijk zijn er ook verschillende online-woordenboeken. Maar een mens is niet altijd online.
Het lijkt me leuk om in de nieuwe woordenboeken de vertaling van spreekwoorden en gezegden op te zoeken. Hoe zeg je in het Fins bijv. "Het kind met het badwater weggooien", "Iemand iets op de mouw spelden" of "Dat gaat alle perken te buiten"?

70 jaar geleden: begin van de Winteroorlog

2009-11-30T20:00:00.002+02:00

Finland herdenkt vandaag het begin van de Fins-Russische Winteroorlog, die 105 dagen zou duren. Tijdens de Winteroorlog sneuvelden aan Finse kant 26.000 man, en raakten 43.500 gewond. Er vielen 957 burgerslachtoffers.
Bij de wapenstilstand op 13 maart 1940 moest Finland 12% van zijn oppervlakte afstaan aan de Sovjet-Unie.
Op de eerste oorlogsdag, rondom het middaguur, beschoten drie Russische vliegtuigen het treinstation in Lahti en een gebouw in de buurt daarvan. Daarbij werden vijf burgers gedood. Tijdens de Winteroorlog werd Lahti 23 keer gebombardeerd. Daarbij vielen in totaal 23 doden, 24 zwaargewonden en 22 lichtgewonden. Aan de bombardementen op Lahti namen in totaal bijna 400 vijandelijke bommenwerpers deel, die ongeveer 1600 explosieve bommen en meer dan 1000 brandbommen neerlieten.

Sinfonia Lahti op reis

2009-11-25T19:16:00.011+02:00

Morgen is er weer een concert van Sinfonia Lahti in de “eigen” Sibeliushal. Dirigent is Jukka-Pekka Saraste en solist de Hongaarse pianist Dezső Ránki. Gespeeld worden: Joutsenet (Zwanen) van de Finse componist Raitio, het pianoconcert van Schumann en de Lemminkäinen-suite van Sibelius. Het programma wordt herhaald op 28 nov. te Wenen en op 2 dec. te Boedapest.

Op 27 nov. speelt Sinfonia Lahti o.l.v. Jukka-Pekka Saraste in Bratislava, met als solist Pekka Kuusisto. viool. Op het programma staan: Corrente II van M. Lindberg en werken van Sibelius: Zes humoresken voor viool en orkest, Twee serenades voor viool en orkest en de Zesde symfonie. Dit programma wordt herhaald op 29 nov. te Wenen, op 30 nov. te Linz en op 6 dec. (de Finse nationale feestdag) in Lahti.
Tot slot nog een paar pikante details.
Op zaterdag 28 november spelen in Wenen twee Finse orkesten! Sinfonia Lahti speelt ‘s middags in de Wiener Musiekverein (Gouden zaal). ‘s Avonds speelt het Helsinki Philharmonisch Orkest in het Konzerthaus o.l.v. John Storgårds, met als solist Jean-Yves Thibaudet, piano
Het Helsinki Philharmonisch Orkest speelt op 27 november met dezelfde solist ook in Boedapest in dezelfde zaal als Sinfonia Lahti op 2 december. De prijs van een kaartje voor het concert van het orkest van Helsinki loopt van 1500 tot 4000 forinten, dat van een kaartje voor Sinfonia Lahti van 1900 tot 6900 forinten. Verschil moet er zijn.

Ossi Runne

2009-11-23T15:47:00.008+02:00

Gisteren waren we bij twee concerten.

Eerst bij het kamermuziekconcert op de zondagochtend, door leden van Sinfonia Lahti, in de Kalevi Aho-zaal van de Muziekschool. Gespeeld werden het duet voor cello en contrabas van Rossini, en het strijkkwartet opus 29 “Rosamunde” van Schubert.

‘s Middags waren we aanwezig bij het concert door het Symfonisch blaasorkest van Lahti in de Felix Krohnzaal van het Conservatorium. Er stond uitsluitend filmmuziek op het programma, voor een belangrijk deel ook muziek uit (oude) Finse films. Als gastdirigent trad niemand minder dan de “legendarische” Ossi Runne op. Een reden temeer om dit concert niet te willen missen!
Ossi Runne, inmiddels 82, is de Harry van Hoof of de Dolf van der Linden van de Finse radio en TV. In de tijd dat het Eurovisie Songfestival nog de moeite van het bekijken en beluisteren waard was, dirigeerde hij 22-maal het orkest tijdens de Finse bijdrage aan de liedjeswedstrijd, voor het laatst in 1989. Dat Finland niet erg hoog scoorde in de puntentelling lag heus niet aan hem. (Maar misschien wel aan de moeilijke Finse taal??)

Boos, kwaad, woedend, ziedend

2009-11-22T13:51:00.006+02:00

(Eventueel: echt boos, echt kwaad, echt woedend, of echt ziedend.)
Bijna iedere week lezen we koppen in de Nederlandse media (via internet) waaruit blijkt dat iemand in Nederland, of zelfs een hele politieke partij “boos” is, of nog erger. Ook al een hype?
(Dit stukje ging dus niet over muziek, het volgende wel weer.)

….. en gitaarmuziek!

2009-11-19T12:24:00.005+02:00

In Barcelona, maar ook in Lahti.
Vanavond speelt Sinfonia Lahti o.l.v. Okko Kamu het gitaarconcert “Yi2” van de Chinese componist Tan Dun. Solist is Ismo Eskelinen. Na de pauze de tweede symfonie van Schumann en tot slot “Lullaby”, de nieuwe UNICEF-hymne van de Canadees Steve Barakatt.
Voor ons de eerste kennismaking met Okko Kamu, die vanaf najaar 2011 de vaste dirigent wordt van Sinfonia Lahti.
Ook het afgelopen weekend was er weer veel live-muziek te genieten in Lahti. Wij waren bij drie concerten:

** Op zaterdagavond in de Ristinkirkko bij het concert van de Pyynikin Puhaltajat (harmonie uit Tampere) met zang door de bas Jaakko Ryhänen. Ook een Nederlands tintje: het concert werd geopend met de Pomp and Circumstance nr. 1 van Elgar, in een bewerking van Henk van Lijnschoten. Het concert werd besloten met de Handelian Song van Robert van Beringen, vast wel een Nederlandse (of Belgische?) componist.
** Op zondagmiddag bij een concert van de gezamenlijke strijkorkesten van de muziekscholen van Lahti en Oost-Helsinki, o.l.v. de sympathieke dirigent Géza Szilvay. Voor de pauze de jeugd tot 12 jaar (6o kinderen), en na de pauze de jeugd van 12 tot 20, ook zo’n 60 muzikanten. Prachtig! De orkesten gaan binnenkort op tournee door Europa.
** Op zondagavond in de Ristinkirkko liederen op bijbelteksten, gezongen door de wereldberoemde bariton Jorma Hynninen, op de piano begeleid door Jouni Somero.

Ja, ja, in Barcelona……

2009-11-14T21:07:00.016+02:00

…… daar vind je romantiek. En nog heel veel meer!
Wij waren een weekje in Barcelona, om vitaminen op te doen voor de “donkere periode” in Finland. Zuidelijker dan Parijs waren wij in Europa nog niet geweest.
Vanuit ons appartementje in het centrum, aan de Gran Via de les Corts Catalanes en dichtbij de Plaça de Catalunya en de Ramblas, hebben we Barcelona grondig verkend. Van Picasso tot Miró, van de Joodse synagoge (met fundamenten uit de 3e eeuw) tot de Casa Battló, de Casa Milà en de Sagrada Familia (kerk) van Gaudi, van het Aquarium tot de Montjuïc, enz., enz. Het was zeer de moeite waard. Onze reisgids overdreef dus niet. Opvallend was het grote aantal scooters in het stadsverkeer, en het verkeerslawaai. Geen wonder dat men op straat minder mobiel loopt te bellen dan bij ons in Lahti.

Wij vlogen heen met de KLM via Schiphol en verbleven daar anderhalf uur. Een half uur langer dan gepland, omdat de catering de broodjes nog moest brengen. Terug vlogen we via Parijs. Waren de Pyreneeën op de heenreis nog sneeuwvrij, op de terugreis waren de bergtoppen met sneeuw bedekt. Bij thuiskomst bleek dat ook in Lahti de eerste sneeuw was gevallen, zodat de donkerheid (voorlopig?) voorbij is.
(Foto is genomen in een straatje van het oude stadsdeel, de Barri Gòtic.)

Signalen uit het vaderland

2009-11-01T12:15:00.005+02:00

Inmiddels wonen we alweer meer dan 2 jaar in Finland, en we voelen ons nog steeds Nederlander. Hoe zou een allochtoon ooit zijn vaderland kunnen vergeten? We blijven dus gevoelig voor signalen uit het vaderland. Opvallend hoeveel producten uit Nederland te koop zijn in Lahti. We noemen een paar voorbeelden: Jonagold-appels, Conference-peren, radijsjes, paprika, tomaten, Frico-kaas, spullen van Euroshopper (zoals speculaas, maar geen Fries roggebrood meer), planten en struiken, en spullen van Curver en Brabantia.
We hebben ons wel afgeleerd om achter elk oranje T-shirt of muts een Nederlander te vermoeden. Maar laatst zagen we in de haven van Lahti een boot uit Kuopio liggen met de aanduiding “Pikmeer kruiser”. Dat zoeken we natuurlijk even op op internet. Jawel, gebouwd in Grou, Friesland.
We kijken nauwelijks meer naar Nederlandse TV-programma’s via Uitzending gemist. Minder leuke of interessante series dan vorig jaar? We luisteren des te meer naar Radio 4 via de internetradio. Alleen, die radioreclame! Waarom moet daarin vaak zo geschreeuwd worden? En weg met die stomme belspelletjes onder het eten, zoals Nootschieten, waarbij het de kunst is om uit een muziekfragment van anderhalve seconde de componist en het exacte werk te herkennen. Altijd weer dezelfde bellers, onder wie vaak ene Kees, die net zo lijzig praat als een vroegere collega (en mij dus weer aan het werk doet denken). Gelukkig weet Kees nooit het goede antwoord.

Een paar treden meer of minder.....

2009-10-28T16:16:00.009+02:00

Als je in Lahti op het Marktplein (Kauppatori) staat, zie je op een heuvel in het zuiden het Stadhuis liggen, een ontwerp van Eliel Saarinen (1912). Vanaf dezelfde plaats heb je ook zicht op de Ristinkirkko (Kruiskerk), gebouwd op een heuvel aan de noordkant van het Marktplein. De Ristinkirkko uit 1978, een ontwerp van Alvar Aalto, is de hoofdkerk van Lahti, en wordt ook gebruikt voor concerten en bijzondere gelegenheden. De kerk beschikt over een prachtig orgel en telt 1150 zitplaatsen.
Rondom de Ristinkirkko is een "strijd" ontbrand die gaat over de vraag of aan het ontwerp van Aalto afbreuk is gedaan door de aanpassingen dit jaar (door de kerkelijke gemeente) van de stenen treden naar de kerk. Volgens degenen die het erfgoed van Aalto bewaken is het kruis in de zuidmuur van de kerk nu niet meer volledig vanaf het Marktplein te zien. Een commissie van de burgerlijke gemeente onderzoekt nu de klacht. Vraag is ook of aan de vereiste vergunningen is voldaan.
Nu een beetje wiskunde en meetkunde.
In de oude situatie (zie foto) had je eerst 12 treden, dan een vlak gedeelte, dan weer 8 treden, een vlak stuk, weer 6 treden, een vlak stuk en precies voor de kerkdeuren weer 4 treden. Totaal dus 12+8+6+4 = 30 treden.
In de nieuwe situatie zijn de 4 treden voor de kerkdeuren weggehaald ("te gevaarlijk!", volgens de kerkelijke gemeente), maar zijn 6 treden toegevoegd tussen het tweede en derde "vlak", in totaal dus 12+8+12 = 32 treden.
De commissie heeft gisteren het onderzoek ter plekke uitgevoerd en geluisterd naar de argumenten van de Aalto-stichting en het Stadsmuseum. In de vergadering van volgende maand komen de argumenten van de kerkelijke gemeente aan bod.

Jeugd en muziek

2009-10-18T16:42:00.015+03:00

In Finland wordt veel aandacht besteed aan het muziekonderricht aan de jeugd. De Finse kinderen kennen, denk ik, ook veel meer (leuke) liedjes dan de Nederlandse kinderen. Jimi, een buurjongetje van nog geen anderhalf, is al met zijn ma naar een muziekcursus geweest. Wat ze daar dan precies doen, weet ik niet. Afgelopen week ben ik naar twee concerten geweest. Bij beide concerten speelde de jeugd de hoofdrol.
Op donderdag speelde Sinfonia Lahti onder leiding van de 29-jarige Schotse dirigent Rory Macdonald. Als soliste trad de 28-jarige Baiba Skride uit Letland op, in 2001 winnares van het Koningin Elisabethconcours te Brussel. Zij speelde op fantastische wijze het vioolconcert op. 28 van Karl Goldmark (1830-1915). (Sibelius, toen 25 jaar, studeerde in 1890-1891 bij Goldmark in Wenen.)
Op het programma stonden verder de ouverture tot de opera Don Giovanni van Mozart en de vijfde symfonie van Dvorak. Uiteraard weer een prachtig concert, ondanks de afwezigheid (door griep) van enkele prominente krachten van het orkest, onder wie de eerste en tweede concertmeester.
Een dag daarvoor was het de beurt geweest van het Jeugdsymfonie-orkest van Lahti o.l.v. Esa Heikkilä. Ik schat de leeftijd van deze jeugd op 20 tot 30 jaar. Gespeeld werden het Klarinetconcert no. 2 van de Finse componist Crusell (1808), met als solist de 19-jarige Taavi Oramo, en de negende symfonie van Dvorak.
Tot mijn verbazing zag ik bij dit concert ook Jimi en zijn moeder verschijnen. Eerst dacht ik nog “Waarom niet; dat moet kunnen”. Echter, Jimi meende regelmatig duidelijk hoorbaar commentaar te moeten geven tijdens het klarinetconcert door “Ka” te zeggen, of zelfs “Ka ka”. Heel vervelend voor de solist, vooral als je niet weet wat ermee bedoeld wordt. Gelukkig vertrokken Jimi en zijn moeder tussentijds, zodat niemand meer werd afgeleid van de schitterende muziek. Het enthousiasme van dit orkest en zijn dirigent was hartverwarmend. (En Jimi komt over een paar jaar vast wel terug.)

Laplands goud komt volgend jaar uit Lahti

2009-10-13T16:35:00.010+03:00

Droevig nieuws vorige week voor de Finse bierwereld. Hartwall, een dochter van Heineken, maakte bekend dat de bierbrouwerij in Tornio (Lapland) wordt gesloten en dat de productie van Lapin Kulta (= Laplands goud) wordt overgebracht naar Hartwall te Lahti. Daar wordt de productie van blikjes bier verhoogd om aan de toenemende vraag te voldoen. Volgens Hartwall staat de biermarkt in Finland onder druk door onder meer de hevige concurrentie, de hogere belasting op alcohol en de toename van de import door Finnen die hun buitenlandse reisjes deels willen terugverdienen.

Een flesje Lapin Kulta wordt ook wel eens “lappari” genoemd. Volgens Helsingin Sanomat zou het logisch zijn om het bier nu ook maar een andere naam te geven: Lahden Kulta (“Mag ik een lahtari?”. Lahtari = slachter). Of het zover komt moeten we maar afwachten. Liefhebbers van Lapin Kulta schijnen al een boycotactie via Facebook te zijn gestart.

De boom in

2009-10-05T10:07:00.005+03:00

En wat doet een Finse (van afkomst), op vakantie in Nederland? Alsof we hier niet bomen genoeg hebben.

Christian Lindberg

2009-10-02T14:34:00.007+03:00

Over muziek moet je eigenlijk niet schrijven, je moet naar muziek luisteren en soms moet je ook naar muziek (en wat er omheen gebeurt) kijken, zoals gisteravond in het Sibeliustalo te Lahti.
Uitvoerenden:
Sinfonia Lahti o.l.v. de Zweedse dirigent Christian Lindberg. Solist: Christian Lindberg, trombone.
Programma:
1. Symfonie voor blazers (Stravinsky), 2. Helikon Wasp voor dirigerende trombonist en orkest (Christian Lindberg), 3. Serenade nr. 1 voor orkest (Brahms).
Bijzonderheden:
De dirigent - Lindberg dus - kwam het podium op en ging het podium af op een sukkeldrafje, het hoofd in de nek. Voor de pauze droeg hij een rood hemd met gele sterren, na de pauze (Brahms!) een zwart hemd. Na afloop van het concert bedankte hij met kushandjes het publiek voor het ovationele applaus, en gooide zijn welverdiende boeket bloemen de zaal in (het kwam terecht bij een meisje op de 8e rij).
Voor Helikon Wasp, een werk uit 2003, zaten de strijkers met de rug naar het publiek toegekeerd. De dirigent stond te midden van het orkest, met links en rechts van hem de slagwerkers. De blazers keken de dirigent dus op de rug. De solist - Lindberg dus - speelde niet alleen trombone, hij zong en declameerde ook nog (niet allemaal tegelijkertijd). Een heel boeiend en welluidend stuk, dat zo’n 17 minuten duurde.
Ik hoorde tijdens de plaspauze twee heren tegen elkaar zeggen dat het een jazz-achtig stuk was. Kan zijn. Ik moest meer denken aan West Side Story, in elk geval aan New-York. Maar volgens het programmaboekje ging het om een carnavaleske tocht door de wisselende landschappen van Midden-Griekenland.
Voorbeelden van het kunnen van Christian Lindberg - volgens sommigen de beste trombonist of de grootste trombone-komiek ter wereld - zijn te vinden op YouTube: The Return of Kit Bones en Csardas.

Kroegen en volksvermaak

2009-09-28T15:32:00.015+03:00

Een van die vele leuke, kleine Finse musea is het Sinebrychoff-museum in Helsinki. Wij waren daar onlangs voor de tentoonstelling "Kroegen en volksvermaak" met een groot aantal schilderijen en pentekeningen van Hollandse en Vlaamse meesters uit de 17e eeuw. We zagen o.a. werken van Steen, Ter Borch, Ostade, Rembrandt, Brueghel de Jongere, Brouwer, Dirk Hals en Teniers. Niet alleen de vrolijke kanten van het drinken waren te zien, maar ook de minder prettige kanten: vechtpartijen, seksuele intimidatie en braken.

In de kelder van het museum was een tentoonstelling van de reclame door de jaren heen van het biermerk KOFF. De aanleiding voor deze tentoonstelling is de deregulering in Finland van de verkoop van licht-alcoholisch bier in 1969.
Het verband tussen kunst en bier ligt in dit geval als volgt. De uit Rusland afkomstige Nikolai Sinebrychoff verwierf in 1819 het alleenrecht om bier te mogen brouwen en te verkopen in Helsinki. Hij liet in 1848 een brouwerij bouwen op de plaats naast het huidige museum. De zaken gingen kennelijk zo goed, dat de familie kunst ging verzamelen, de basis voor het huidige museum. In 1921 schonk de familie de gehele kunstcollectie aan de Finse Staat. De bierbrouwerij werd voortgezet en maakt sinds 2000 deel uit van de Deense Carlsberg-groep.

De kop boven de recensie van de tentoonstellingen in onze krant luidde: "Sterke drank smaakte al eeuwen geleden in Nederland. En het bier veel later in Finland."

Bij de kassa van het museum meldde ik dat ik ook een oude Hollander was. Het leverde wel een glimlach, maar geen anderhalve euro korting voor gepensioneerden op. Maar wij zijn ook nog maar geprepensioneerd.

Nederlandstalige politiehond vrijgesproken, en zijn baas ook

2009-09-17T16:03:00.013+03:00

De rechtbank van Lahti heeft een politieman vrijgesproken in de zaak van de "allochtone politiehond." De politieman was door een 35-jarige man uit Hollola beschuldigd van mishandeling en ambtsmisbruik bij een nachtelijke achtervolging in september 2007. De man uit Hollola was in zijn woonplaats met de auto tegen de vangrails gebotst, en het bos in gevlucht toen de politie hem met een politiehond op het spoor was. De man vertelde de rechtbank dat hij op de grond was gaan liggen, en dat de politie tweemaal de hond het bevel "pure" (= "bijt") had gegeven. Hij kreeg bijtwonden in beide benen en moest drie maanden ziekteverlof nemen. Hij eiste van de politieman en van de Staat 9000 euro schadevergoeding.

De rechtbank geloofde niet dat zo'n ervaren "hondenpolitieman" het bijt-bevel zou hebben gegeven. Dat gebeurt alleen maar in heel bijzondere gevallen. Volgens de rechtbank zat het verhaal van de man uit Hollola vol tegenstrijdigheden, waarbij de rechtbank meewoog dat de man die nacht in beschonken toestand verkeerde. Bovendien was de commandotaal van de in Nederland opgeleide hond nog steeds het Nederlands, zodat de hond Finstalige bevelen niet eens zou kunnen begrijpen.

De wachtmeester, die al 2000 achtervolgingen met politiehonden achter de rug had, vertelde de rechtbank dat de hond aan een lijn van 10 meter werd geleid, en dat de hond op een gegeven moment kreunend naar achter was gevlogen, omdat naar hem getrapt werd. De politie commandeerde de man op te houden met trappen en trekken. De wachtmeester verklaarde dat iemand die zich rustig overgeeft vier "nette gaatjes" in zijn benen krijgt en misschien wat blauwe plekken. Volgens de directeur van het politiehondeninstituut had de wachtmeester overeenkomstig de instructies gehandeld. Als naar een politiehond wordt getrapt, zal deze de hele tijd het doelwit blijven vasthouden.

De rechtbank oordeelde dat de man uit Hollola de verwondingen aan zichzelf te wijten had, en veroordeelde hem tot het betalen van de proceskosten ad 750 euro.
(Bron: Etelä-Suomen Sanomat van 17 september 2009)

Karaoke en Sibelius

2009-09-11T14:01:00.007+03:00

Vandaag en morgen worden in Lahti de Wereldkampioenschappen Karaoke gehouden. met deelnemers uit zo’n 25 landen. Maar wij geven dit weekend de voorkeur aan de concerten tijdens het Sibelius-festival, vanavond met o.a. het vioolconcert en de derde symfonie van Jean Sibelius. Uitvoerenden zijn Sinfonia Lahti o.l.v. Jukka-Pekka Saraste en Henning Kraggerud (viool) uit Noorwegen.
Het luisteren naar het vioolconcert van Sibelius is te vergelijken met karaoke, want je zou bijna iedere noot willen meezingen. Maar dat mag natuurlijk niet. Wij zullen ons beheersen, te meer omdat we weten dat niet ver van ons vandaan nog twee Nederlanders in de zaal zitten: Wim en Caroline uit Maastricht, verwoede fans van Sibelius en van dit LSO (Lahti Symphony Orchestra, niet te verwarren met Limburgs Symfonieorkest). Dat zegt toch wel wat. Want, staan Maastrichtenaren niet bekend om hun chauvinisme?

Aber, nicht bei uns in Finnland!

2009-09-05T16:11:00.006+03:00

Gistermiddag zat ik met zo'n 1800 anderen op de tribune bij de kwartfinale in Lahti van het EK Voetbal voor vrouwen. Het betrof de wedstrijd tussen Duitsland en Italië (2-1). Voor mij zat een Duitse supporter van zo'n 40 jaar, een Einzelgänger, zo te zien. Al een half uur voor de wedstrijd probeerde hij de stemming er in te brengen door aanhoudend een ongelooflijke herrie te maken met een ratel. Een vreselijk doordringend geluid, dat door merg en been gaat. Ook anderen (Finse toeschouwers) in mijn buurt hadden er last van. Dus sprak ik de man aan met "Bitte!" (10x). Hij keek me zeer verbaasd aan en zei: "Mensch, das gehört doch zum Fussball!" Ik bestreed dat, en zei dus "Das gehört nicht zum Fussball, allerdings nicht bei uns in Finnland!". Dat hielp gelukkig. De ratel heeft hij maar een paar keer gebruikt, en dan alleen nog maar heel kort (bij de aftrap, de doelpunten en het eindsignaal).
Toch maar goed dat hij mij voor een Fin aanzag. Een zekere mate van integratie kan soms echt geen kwaad.

In onze krant stond een lovend commentaar over de sfeer bij de wedstrijd tussen Denemarken en Nederland, een week geleden. Zoiets had men nog nooit meegemaakt bij een voetbalwedstrijd in Lahti. De Deense supporters waren vergezeld van een drumband (gelukkig stonden ze ver van ons vandaan), en de Nederlandse supporters deden het uitsluitend met vocale middelen.

The Best of Sinfonia Lahti & Rajaton

2009-09-02T18:32:00.011+03:00

Deze week begint in Lahti het concertseizoen. Op drie achtereenvolgende avonden is in het Sibeliustalo Queen- en ABBA-muziek te horen, uitgevoerd door Sinfonia Lahti o.l.v. Jaakko Kuusisto, en de zanggroep Rajaton. De drie concerten zijn al maanden geleden uitverkocht.
De titel "The Best of Sinfonia & Rajaton" verwijst naar de beide succesvolle cd's die Sinfonia Lahti en Rajaton samen hebben gemaakt.
Omdat Sinfonia Lahti dit jaar 60 jaar bestaat kwam het orkest deze week met een speciale aanbieding: de generale repetitie vandaag kon gratis worden bijgewoond. De (900) kaartjes hiervoor waren in een mum "uitverkocht". Wij waren bij de gelukkigen. Dus zaten wij vanmorgen op de allervoorste rij, in een disco-achtige omgeving, een uur lang te luisteren naar vooral Queen-muziek. (Wij zijn meer van ABBA, maar nog meer van Sibelius. Volgende week vindt hier het Sibelius-festival plaats: 5 concerten in 4 dagen. En wij zijn daarbij!)

Beppe

2009-08-30T11:17:00.006+03:00

Vandaag precies 100 jaar geleden werd mijn moeder ("mem"), Antina Postma, geboren, elf dagen na mijn vader. Vanaf het moment waarop ze oma werd (1967) noemden wij haar "beppe".
Wat voor moeder was ze? Precies zoals een moeder moet zijn: lief en zorgzaam. Ze lette erop dat we er schoon bij liepen. Ze was voor ons (maar ook voor anderen) een vraagbaak en wist overal raad op. Als onze spullen weer eens zoek waren, wist zij wel waar die lagen. Wat was het gezellig als we eens ziek thuis van school waren (op de divan in de voorkamer, met stapels Donald Duck en De Spiegel onder het bed).
Soms vond ik haar wel eens lastig. Zo moest ik een bepaalde periode eerst thuiskomen uit de lagere school om een krentenbol te eten en een beker melk te drinken (ik was toen nogal mager), voordat ik met mijn vriendjes mocht gaan voetballen. Dat ging dus van mijn zuivere speeltijd af.
Misschien was mijn moeder wel te bescheiden; ze plaatste zichzelf nooit op de voorgrond.
Ze overleed in 1991.

Oranje wint in Lahti

2009-08-29T21:03:00.014+03:00

De Nederlandse vrouwen hebben zich vanavond in Lahti geplaatst voor de volgende ronde van het EK Voetbal in Finland. Ze wonnen met 2-1 (rust 0-0) van Denemarken. Natuurlijk waren ook wij in oranje T-shirt - op de foto nog thuis op de bank - onder de toeschouwers. De Nederlandse dames stonden bijna de gehele wedstrijd onder zware Deense druk, en speelden onder het motto "mannen en kinderen eerst". Denemarken was verreweg het meest in balbezit. Oranje kreeg maar twee kansen, en dat leverde dus twee doelpunten op.

Een allochtone politiehond

2009-08-27T17:17:00.007+03:00

De rechtbank in Lahti behandelde deze week een zaak tegen een politieman. Die wordt ervan beschuldigd dat hij niet heeft voorkomen dat iemand door een politiehond in de benen werd gebeten. Het slachtoffer - op de vlucht na drankmisbruik bij het autorijden - kon daardoor een paar maand niet werken.

Volgens de aanklacht was de politiehond niet kort genoeg aangelijnd geweest, en was de hond zelfs door de politieman opgehitst door het commando pure (= bijt!). Volgens de politieman en een getuige was dat laatste onzin. Dat bevel was niet gegeven. Want het betrof hier een Nederlandse politiehond, die als 3-4-jarige was ingevoerd uit Nederland, en nog steeds in het Nederlands zijn bevelen kreeg. De hond wist dus helemaal niet wat met 'pure' (spreek uit: 'poere') bedoeld werd.

Uitspraak over drie weken.

Een zomeravondconcert

2009-08-20T09:59:00.005+03:00

“Tervetuloa kokemaan ensimmäinen naiskapellimestari historiassamme!” Letterlijk: “welkom om de eerste vrouwelijke dirigent in onze geschiedenis mee te maken”.
Dat wilden wij gisteravond natuurlijk niet missen: voor het eerst het harmonieorkest van de militaire muziekschool te Lahti onder leiding van een vrouwelijke dirigent. Dus luisterden wij met zo’n 250 anderen in de tuin van de kazerne een uurtje naar het orkest. O.a naar muziek uit de West Side Story en naar een potpourri van ABBA-liedjes. En keken we vooral naar de jonge dirigente (27 jaar), Aino Koskela, die een paar maanden stage loopt bij het orkest, en dit najaar de studie voor dirigent begint aan de Sibelius Academie te Helsinki bij niemand minder dan Leif Segerstam.

En natuurlijk moesten wij beiden tijdens het concert denken aan mijn vader, op de dag af 100 jaar geleden geboren. Hij was een groot liefhebber van HaFaBra, en speelde zelf cornet. Bij concerten lette hij altijd graag op de dirigent. Hoe minder die “zich aanstelde”, hoe beter.
Aino Koskela zou bij mijn vader een ruime voldoende hebben gehaald.

Trots op Lahti

2009-08-11T11:30:00.005+03:00

Het WK Atletiek voor 35-plussers in Lahti is een groot succes geworden, mede dankzij de vlekkeloze organisatie en het prachtige weer. Alle reden om trots te zijn op onze stad.
Finland werd nummer 1 in het medailleklassement met 319 medailles (102 x goud, 114 x zilver en 103 x brons), voor Duitsland met 284 medailles (99 x goud, 97 x zilver en 88 x brons). Nederland werd 15e met 32 medailles (12 x goud, 10 x zilver en 10 x brons).

De afsluitende marathon, gelopen bij een temperatuur van 25 graden, werd gewonnen door de Rus Perminov met een tijd van 2.30.27. Langzaamste, maar toch 5e in haar klasse van 70+, was de Panamese Edilia Camargo met een tijd van 6.41.29. Het was leuk om de deelnemers, die twee keer aan ons voorbijtrokken, toe te juichen, zo mogelijk in hun eigen taal, bijv. “Heija Norge”, en dan een “tack” terug te krijgen. Helaas heb ik geen enkele Nederlander onder de deelnemers gezien.

Ik moest even terugdenken aan mijn werkzaam leven. Vast onderdeel daarvan was in de middagpauze een wandeling van een half uur door Heerlen, samen met twee jongere collega’s, beiden verwoede marathonlopers (Rotterdam, Berlijn, etc.). Een van hen zei onder het wandelen wel eens tegen mij: “Loop toch niet zo snel.” De pauzewandelingen beschouwde ik dan ook graag als mijn training van twee marathonlopers.

Handen schudden verboden!

2009-08-07T11:38:00.011+03:00

In Lahti geldt momenteel voor alle sociale en gezondheidsafdelingen van de gemeente (dus ook in de ziekenhuizen) een verbod op het schudden van handen. De maatregel is genomen om de verspreiding van de varkensgriep (men spreekt hier nauwelijks over "Mexicaanse griep") in te dammen.
Stel je eens voor dat het niet-schudden van handen straks door iedereen wordt gewaardeerd, en de tijdelijke maatregel gaat gelden als algemeen goed gebruik.....

WK Atletiek (35+)

2009-08-01T13:52:00.005+03:00

Vanmorgen hebben we even een kijkje genomen bij het WK Atletiek voor sporters boven de 35 jaar, dat van 28 juli tot en met 8 augustus wordt gehouden in Lahti. Er zijn zo’n 5500 deelnemers. Dat aantal is minder dan verwacht, waarschijnlijk door de economische crisis en de vrees voor de Mexicaanse griep.

Wij waren even bij het discuswerpen voor mannen boven 60 jaar, en bij het gewicht-gooien (‘kogelslingeren’) voor mannen boven de 80, 85 en 90 jaar. Toegegeven, bij deze wedstrijden zie je dus geen jonge lijven in een sexy outfit. Maar het enthousiasme en de inzet van de deelnemers is er niet minder om. En ook het corps van juryleden en hun assistenten is niet kleiner dan bij een “echte WK”.

Bij het kogelstoten voor mannen boven de 100 jaar won de Oostenrijker Alfred Proksch (startnummer 10001) deze week het goud met een afstand van 2,84 meter. Hij was de enige deelnemer in zijn klasse. De kersverse wereldkampioen heeft nog deelgenomen aan de Olympische Spelen van 1936, en werd daar (gedeeld) zesde bij het polsstokhoogspringen.
Vandaag werd ook de finale bij het polsstokhoogspringen voor mannen boven 60 jaar gehouden. Prominent deelnemer daarbij was Antti Kalliomäki, zilver op dit nummer bij de Olympische Spelen van Montreal in 1976, nu Fins parlementslid en ex-minister. Het werd voor hem een grote teleurstelling: hij sprong driemaal af op de aanvangshoogte van 3,40 meter. Zijn persoonlijk record bleef dus staan op 5,66 meter.

Het leven gaat verder

2009-07-31T19:37:00.004+03:00

Een cliché, maar daarom niet minder waar.
Toch wil ik hier nog een paar persoonlijke opmerkingen maken over de begrafenis van mummu, de eerste begrafenis die ik in Finland meemaakte.

In Finland neemt men ruim de tijd voor een begrafenis, zowel voor de periode tussen overlijden en begrafenis, als voor de begrafenis zelf. De begrafenis verloopt heel stijlvol. Iedereen is gekleed in stemmig zwart.
Voor het begin van de afscheidsdienst (om 12.00 uur) hebben wij (haar zoon, vier schoonzoons en de oudste kleinzoon) de kist met mummu de kerk binnengedragen. Tijdens de dienst werden door familie, buren en kennissen bloemstukken bij de kist neergelegd, telkens onder het uitspreken van een kort woord ter nagedachtenis. Na de kerkdienst hebben wij de kist met mummu naar het kerkhof gedragen, en de kist in het graf laten neerdalen (onder het toeziend oog van een begrafenisbegeleider). Op de kist werden witte rozen gestrooid, waarna het graf provisorisch werd gesloten. Ten slotte werden de bloemstukken, die uit de kerk waren meegenomen, op het graf neergelegd.

Daarna vond er in het nabijgelegen kerkelijk centrum een gedachtenismaaltijd plaats. Er werd ook veel gezongen. Ook werden de vele “adressit” (condoleantieberichten) voorgelezen. Buren en kleinkinderen haalden vele, leuke herinneringen aan mummu op. Wij konden weer om mummu lachen, en dat zullen we blijven doen, in dankbare herinnering aan mummu.
Het was al over half vijf toen de bijeenkomst werd beëindigd.

Op de zondag daarna vond de afsluiting van de rouwperiode plaats, zoals te lezen is in ons vorige berichtje.

Afscheid van mummu

2009-07-27T12:30:00.016+03:00

Op vrijdag 24 juli hebben wij mummu naar haar laatste rustplaats gebracht, op het kerkhof van Jämsä, naast haar man, Hannes Valfrid Manninen ("pappa"), geboren op 10 oktober 1907 en overleden op 24 december 1998.

De foto (van links naar rechts: Raili, Liisa, Ulla, Vuokko en Veikko) is genomen na de kerkdienst van afgelopen zondag waarin het overlijden van mummu werd afgekondigd. Ter nagedachtenis werd een kaars aangestoken en speelde de organist een lied, terwijl de familie opstond.

Anna Tuulikki Manninen

2009-07-16T14:14:00.004+03:00

Mijn moeder werd op 12.12.12 geboren als het vijfde kind in het gezin Pihlava in Huittinen (Zuidwest-Finland).
Daags voor haar overlijden (op 30.06.09) heb ik, samen met onze dochter Anna (die toevallig met vakantie bij ons was), mijn moeder nog in het ziekenhuis van Jämsä kunnen bezoeken.

Mijn moeder was enorm bedrijvig en snel in alles. Toen Hannes Manninen om de hand van Anna ging vragen bij haar ouders, zei oma Pihlava al, dat Anna zo haastig was. Hannes begreep “haastig met trouwen” en zei dat zij elkaar al twee, drie jaar kenden. Mijn vader was tijdens de oorlog chauffeur en monteur van de dierenarts en hij vervoerde (gewonde) paarden naar het paardenziekenhuis in Joensuu, waar moeder dierenverzorgster was. De enge foto’s (bewaard in een grote kist) over het oorlogsgeweld schoven we als kind gauw aan de kant.

Ze trouwden in december 1943.
Een zus van mijn moeder zei op de bruiloft: “je moet je niet laten ompraten”. Mijn vader hield zich daaraan. Maar mijn moeder ook. Het was blijkbaar om het even voor wie het bedoeld was.

Mijn vader was van beiden het meest serieus, terwijl mijn moeder vrolijk bleef zingen, in alle omstandigheden.

Toen mijn moeder de laatste jaren slechthorend werd, moesten wij onder het zingen met de vinger de noten aanwijzen. Toch was zij meestal wel een halve regel vóór op de anderen.

Dus ik verbaasde me niet, dat ik vanmorgen wakker werd al zingende in het Nederlands, “Wie zou onder zand en onder zoden, U lofzingen om Uw trouw?” Dat lied 29 (vers 8) komt ongeveer overeen met het gedicht dat ik bij de begrafenis, zal uitspreken bij het neerleggen van de bloemen op haar kist.

De begrafenis is pas op 24 juli in Jämsä. In Finland ligt veel tijd tussen het overlijden en de begrafenis, om de ergste rouw te laten wegebben. In dit geval extra veel tijd, omdat de grafdelvers van de oude begraafplaats bij de kerk en de dominee met vakantie zijn en andere dominees veel bruiloften hebben. Tot de begrafenis rust het stoffelijk overschot in de klokkentoren bij de kerk.

In Finland wordt meestal een lijkschouwing verricht, waardoor de dierbaren doorgaans langere tijd in de koeling liggen. Bij mummu, de Finse benaming voor oma, was vanwege haar hoge leeftijd geen lijkschouwing nodig. Ik heb met eigen handen de deur van de koelruimte dicht gedaan, en dat is een van de details die onbelangrijk lijken maar zeker helpen om de rouw te verwerken. Meerijden in de begrafenisauto, een Cadillac, van het ziekenhuis naar de klokkentoren, was weggelegd voor twee zussen.

Zoals bekend, bellen Finnen altijd. Toen de klokken luidden voor het overlijden van een vrouw (mijn moeder), belde zelfs ik, met onze dochter… Maar onze Anna kon juist het rechtstreeks horen van de klokken wel waarderen.

Andere verschillen tussen begrafenissen in Finland en in Nederland zijn misschien dat de dragers altijd familieleden zijn (of kennissen), en dat bij de (uitgebreide) gedachtenismaaltijd na de begrafenis de condoleanceberichten worden voorgelezen. Bij één bloem, een kaars en een foto.

Klein- en petekinderen zullen daar toespraken houden, en ik weet dat dan het lachen ons nader zal zijn dan het huilen. De kleinkinderen zullen zingen en – ik moest wel even aan het idee wennen – foto’s van mummu projecteren.

De familie, kennissen en buren werden niet met overlijdenskaarten uitgenodigd maar telefonisch. Je hoort echt hun deelneming, spontane reacties. Ik déélde met de vier overgebleven (aangetrouwde) tantes de rouw. De overlijdensadvertentie in de lokale krant wordt in ons geval één dag na de begrafenis geplaatst.

Er is dus veel tijd om de begrafenis te regelen. Ach, wij (4 zussen en een broer) zijn allemaal zo verschillend. Een maakt zich nu bijvoorbeeld druk over het aantal mensen bij de gedachtenismaaltijd, die gehouden wordt in het kerkelijk centrum bij de kerk. Er wordt op zo’n 100 gasten gerekend. Ik denk meer praktisch. We mogen toch de restanten van het buffet in bakjes en koelboxen mee naar huis nemen - en niemand is ooit tekort gekomen.

Natuurlijk zijn wij bedroefd om het overlijden van mummu. Maar de dankbaarheid overheerst dat wij haar zo lang hebben mogen meemaken. En wat had ze altijd interesse in het wel en wee van haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.

Mummu is niet meer

2009-06-30T11:39:00.005+03:00

12 december 1912 - 30 juni 2009

Finland – Nederland 2-0

2009-06-23T13:20:00.007+03:00

1-0
Nederland heeft vergeleken met de andere landen van de Europese Unie gemiddeld een hoog opleidingsniveau. In 2007 had 31 procent van de mensen tussen 25 en 64 jaar een hbo- of universitair diploma. Het gemiddelde in de Europese Unie is 25 procent. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het hoogste opleidingsniveau is gemeten in Finland, waar 36 procent van de bevolking (25-64 jaar) hoger onderwijs heeft afgerond.
2-0
Nederland heeft na Finland de grootste museumdichtheid in Europa. Aldus een mededeling van een beveiligingsdeskundige in De Zomer Draait Door van 16 juni.
Zomaar twee berichtjes van vorige week. Deze week kan de uitslag weer heel anders zijn.

Midzomer!

2009-06-19T14:56:00.010+03:00

Tot de traditionele elementen van het Finse Midzomerfeest behoren ook “toverformules”, zoals de volgende.
Als je op Midzomer zeven soorten bloemen onder je kussen legt, zul je in je droom je toekomstige echtgenoot tegenkomen.
(De juistheid hiervan is empirisch niet vastgesteld.)

Als je op Midzomer naakt in het water (bron, vijver, meer) kijkt, zul je daarin het beeld van je toekomstige echtgenoot herkennen.
(Niet zo vreemd: men zegt wel eens dat man en vrouw meer op elkaar gaan lijken, naarmate ze langer met elkaar getrouwd zijn.)
Als een vrouw met Midzomer naakt in het gras rollebolt, zal dat haar (huwelijks)geluk brengen.
(Allicht dat daar dan een man op afkomt, met welke bedoelingen dan ook.)

Tel het aantal malen dat een koekoek roept met Midzomer en je weet hoeveel jaar je moet wachten om de Ware tegen te komen.
(Riskant: “neen, ik ga nu maar niet uit, want volgens de koekoek moet ik toch nog 7 jaar wachten.”)

Jong voetbaltalent

2009-06-15T15:45:00.004+03:00

Vorige week zijn we naar een echte voetbalinterland in Lahti geweest, en nog wel een tussen Finland en Zweden. Bijna net zo gevoelig als een wedstrijd tussen Nederland en Duitsland. Het ging om een wedstrijd tussen de U21-teams, met spelers geboren na 1 januari 1988. Zweden won (verdiend) met 1-0, door een doelpunt kort voor tijd. Het was een oefenwedstrijd voor het U21-team van Finland, dat op 4 september en 10 oktober kwalificatiewedstrijden speelt tegen Nederland voor het Europees kampioenschap 2011.
De grotere broers, spelers geboren na 1 januari 1986, spelen deze week om het Europees kampioenschap 2009 in Zweden. Het is voor het eerst dat een Fins team mee mag doen aan de eindronde van een voetbalkampioenschap. Nederland, Europees kampioen in 2007 en 2006 met Foppe de Haan als coach, is er deze keer niet bij.

De strijd tegen het water

2009-06-07T14:11:00.007+03:00

Dat was het thema van het zomerkamp 2009 van de Nederlandse School in Finland. De school telt zo’n 100 leerlingen van 3 tot 16 jaar, die tweewekelijks op zaterdag bijeenkomen van 10 tot 13.30 uur in een school te Espoo. Aan de school zijn enkele bevoegde leerkrachten verbonden, die worden bijgestaan door assistenten. Op de school wordt vooral aandacht besteed aan de Nederlandse taal en cultuur (dus ook aan Sinterklaas!).

Het vierdaagse zomerkamp, ditmaal al voor de 11e keer, vormt de afsluiting van het schooljaar. Aan het einde daarvan is er een bonte avond waar ook de ouders welkom zijn. En omdat onze Jan een van de assistenten is (in de groep van 7-8-jarigen), mochten wij er ook bij zijn.
De kinderen hebben gedurende de 4 dagen les gehad, aan sport gedaan en natuurlijk de bonte avond voorbereid. Jan had een prachtig “Nederland” gefiguurzaagd (met duidelijke hoogteverschillen, en met duinen, dijken, polders en eilanden) aan de hand waarvan de kinderen een prima beeld konden krijgen van de eeuwige Nederlandse strijd tegen het water.
Ook tijdens het zomerkamp had men helaas een strijd tegen het water en de storm te voeren. Was het aan het begin van de week nog zonnig en 28 graden, op donderdag en vrijdag werd het nog maar 6 graad, met storm en hevige plensbuien. Toen wij zaterdagmiddag in het zomerkamp aankwamen was de stemming echter opperbest. Geen enkele klacht over het slechte weer: geheel on-Nederlands dus.
Op de bonte avond werd de strijd tegen het water door de verschillende klassen beeldend naar voren gebracht. Heel leuk!
Terecht werden ook de medewerkers aan het zeer geslaagde kamp (“meesters” en “slaven”, te herkennen aan de opschriften op hun T-shirts, totaal zo’n 30 personen) in het zonnetje gezet en bedankt voor al hun inspanningen. Een van de ouders, toevallig ook ambassadeur in Finland, sprak een kort dankwoord. Hij merkte wel op dat in Nederland de slavernij al in 1863 is afgeschaft.
Hierna nog een foto van het (zonniger) zomerkamp 2008.

Latijn(s)

2009-05-29T14:29:00.010+03:00

Er wordt wel eens gezegd dat het Finse volk het meest Latijnse volk van Noord-Europa is: vurig en temperamentvol.
Gisteren hoorden en zagen we het een en ander daarvan bij de uitvoering van Carmina Burana van Carl Orff, een muzikaal spektakel, begeleid door schitterende lichteffecten. Alle liederen werden in het Latijn gezongen. De uitvoerenden waren: Tiina Vahevaara (sopraan), Lassi Virtanen (tenor), Jaakko Kortekangas (bariton), het Operakoor van Lahti, het Filharmonisch mannenkoor van Helsinki, het jeugdkoor Laulupuu uit Lahti (totaal zo’n 150 zangers) en Sinfonia Lahti. Dirigent was Esa Heikkilä. Het Sibeliustalo was uitverkocht; morgen wordt het concert herhaald. Het is de afsluiting van het concertseizoen in Lahti.

Om nog even bij het Latijn te blijven: al vele jaren zendt de Finse radio iedere week een nieuwsbulletin in het Latijn uit. De bulletins, Nuntii Latini, zijn ook via internet te volgen.

Eurooppa-vaalit: sinä valitset!

2009-05-27T17:32:00.008+03:00

Europese verkiezingen: aan jou de keus!
Wij hebben gekozen om mee te doen met de Finse verkiezingen op 7 juni. Kwestie van rekenen. Finland stuurt 13 afgevaardigden naar het Europese Parlement, de helft van het Nederlandse aantal. Omdat Nederland drie keer zoveel inwoners telt, is onze stem hier dus 1,5 keer zoveel waard als bij de Nederlandse verkiezingen.
Voor de partijkeuze hebben we een paar keer het EU-kieskompas gebruikt. Daaruit blijkt dat de EU-standpunten van de belangrijkste Finse partijen niet zo ver uiteenlopen. Met het EU-kieskompas kun je ook simpel een vergelijking maken met de standpunten van de Nederlandse partijen.
In Finland zijn er 241 kandidaten voor de 13 zetels. Zoals in Finland gebruikelijk zijn er onder hen ook bekende (oud-)sporters, o.a. Arto Bryggare (110 meter horden), Jani Sievinen (zwemmen), Johanna Manninen (100 en 200 meter hardlopen), Atik Ismail (voetbal), Sara Essayah (snelwandelen) en Ari Vatanen (autorally).
Een opvallende naam op de kandidatenlijst is ene Freddy van Wonterghem, een voormalige Belg. Hij is kandidaat namens de Partij der Ware Finnen (Perussuomalaiset). Zoals uit de naam van de partij al blijkt: geen partij voor ons.

Het terras is klaar!

2009-05-25T14:17:00.003+03:00

Het is zover, ons terras is klaar. En Ulla heeft eindelijk haar ‘keinu’ (schommelbank)! En er ligt nu ook een fraaie grasmat in de tuin.
Op de voorgrond is het (traditionele) hek te zien dat ons erf scheidt van het park annex frisbee-golfterrein achter ons huis.
Iedereen mag straks zien hoe wij genieten van ons terras. Laat de Finnen maar denken dat wij niets beters te doen hebben!
(Finnen durven niet openlijk genieten van hun terras of balkon, zegt men. Stel je eens voor dat anderen kunnen zien dat je niet met iets nuttigs bezig bent.)

De dronken tuba-speler

2009-05-16T14:13:00.004+03:00

Gisteravond besloot ik op het laatste moment toch maar naar het concert te gaan van Harri Lidsle, tuba, en Kyoko Matsukawa, piano. Een niet-alledaagse combinatie. Harri Lidsle speelt tuba bij Sinfonia Lahti en Kyoko Matsukawa is docente aan het conservatorium van Lahti.
Het concert had als thema Pohjoisia tuulia, wat “noordelijke winden” betekent. Maar tuuli betekent behalve wind, ook, luim, humeur. Op het programma stonden moderne werken, van Askell Masson, Juhani Komulainen, Einojuhani Rautavaara, Mist Thorkelsdottir, Peter Lönnqvist en Harri Wessman.
Het stuk van Mist Thorkelsdottir voor solotuba heette Neptune, en was een (wereld?)première. Op een bepaald moment goot de solist een kan water in zijn instrument. Dat gaf in het vervolg van de tubasolo een licht-borrelend geluid, wat natuurlijk heel goed past bij Neptunus.
Een concerttip: bovengenoemd concert wordt herhaald op 20 mei te Reykjavik, op 23 mei te Akureyri (ook IJsland) en op 3 juni te Lille (Frankrijk).
Voor de goede orde: de titel van dit berichtje slaat niet op Harri Lidsle, maar op de dronken tuba-speler die de première in 1896 van de Kroningscantate van Sibelius verknalde door er vrijelijk op los te improviseren. Gisteravond moest ik hier onwillekeurig toch even aan denken.

Friese invloeden in Finland

2009-05-13T16:31:00.012+03:00

Vorig jaar bezochten we met Hans en Mieke, vrienden uit Gouda, de middeleeuwse kerk van Hollola, een buurgemeente van Lahti. De ‘suppoost’ merkte dat wij uit Nederland kwamen, en vertelde ons dat in de vorige eeuw op het kerkhof van Hollola munten uit Friesland zijn gevonden. De munten bevinden zich nu in het Nationaal museum in Helsinki. Een spoor van Friese invloeden in Finland!
Sinds deze week kennen we ook de naam van deze suppoost. Over hem stond een stukje in de krant. Hij was de eerste en (vermoedelijk) tot nog toe de enige vertegenwoordiger van onze provincie (Päijät-Häme) in het Europese Parlement en heet Kyösti Toivonen (zeg maar Guus de Hoop).

In Finland treft men natuurlijk ook Friese koeien (friisiläisiä) aan, en kent men ook het Friese paard.
In een geschiedenisboek over Finland las ik dat het Finse woord ‘rahti’ is afgeleid van het Friese ‘fracht’.
Ten slotte, in Espoo heb je een wijk die Friisilä heet. Die naam verwijst naar de Friese stichters van een nederzetting op die plaats.
Kleine spoortjes, maar toch.

Hoogtepunt!

2009-05-08T15:28:00.038+03:00

Dit is ons 100e berichtje.

Deze week bezochten we het TV- en radiomuseum van Lahti op Radiomäki (Radioheuvel). Een klein museum met oude radio's, tv's en allerhande daarmee verband houdende apparatuur. Ook zijn er historische opnamen van radio- en tv-uitzendingen te beluisteren en te bekijken. Verder worden voorbeelden van de nieuwste technieken op radio- en tv-gebied getoond.

Leuk ook om weer oude radiotoestellen te zien, met zenderschalen met namen als Droitwich, Beromünster, Sottens, Kalundborg, Motala en natuurlijk Lahti, in mijn jonge jaren een langegolf-radiostation. Ontroerend in een tijd dat we met onze internetradio van 120 euro meer dan 12.000 radiostations uit de hele wereld kunnen ontvangen (zonder computer).

Op Radiomäki staan nog steeds de twee oude zendmasten uit de jaren twintig, elk 150 meter hoog en op een afstand van zo'n 250 meter van elkaar.

Toevallig deze week kreeg onze lokale krant, ESS, een prijs voor de beste Finse voorpagina van 2008. Op deze voorpagina was een grote foto te zien van een schilder die op grote hoogte werkte aan het onderhoud van de radiomasten.

In de donkere maanden worden de radiomasten fraai verlicht, zoals te zien is op YouTube.

Kuusisto en Kamu

2009-05-05T10:52:00.015+03:00

Even terugkomen op een berichtje van 6 januari 2009:
** Jaakko Kuusisto blijft bij Sinfonia Lahti als 1e concertmeester. Hij vertrekt dus niet naar Oulu, waar Anna-Maria Helsing (37) inmiddels is benoemd tot vaste dirigent ("artistiek directeur") van het symfonieorkest van Oulu.

** Met ingang van najaar 2011 is de internationaal bekende dirigent Okko Kamu benoemd tot vaste dirigent ("ylikapellimestari" = "opperkapelmeester") van Sinfonia Lahti. Hij volgt dan Jukka-Pekka Saraste op.

Deze zomer in Lahti

2009-04-26T11:32:00.037+03:00

Ook deze zomer hoeven we ons niet te vervelen in Lahti. Een greep uit de activiteitenkalender:

* Op 2 en 3 mei de Classic Motor Show.
* (Sinfonia Lahti maakt in mei een concertreis naar China, met concerten o.l.v. Okko Kamu in Shanghai, Suhzou en tweemaal in Beijing. Dus geen concerten in Lahti ......)
* Op 28 en 30 mei Carmina Burana van Carl Orff door Sinfonia Lahti o.l.v. Esa Heikkilä.

* Van 12 tot 14 juni wedstrijden voor het WK Formule 1 speedboten.

* Van 14 juni tot en met 27 september de 17e Posterbiennale in het Kunstmuseum van Lahti.

* Van 28 juli tot en met 8 augustus de WK atletiek voor senioren, met 7000 deelnemers

* Van 4 tot en met 8 augustus de internationale Orgelweek.

* Op 8 augustus het 1e WK Marathon (voor deelnemers boven 35 jaar), de afsluiting van de WK atletiek voor senioren. De route van de marathon loopt via onze straat. Er moeten twee ronden worden afgelegd.

* EK voetbal voor vrouwen in Finland, met 3 wedstrijden in Lahti. Nederland speelt op 29 augustus in Lahti tegen Denemarken.

* Op 29 en 30 augustus het WK Mölkky ("houthakkersspel")

* Van 10 tot en met 13 september het Sibeliusfestival met o.a Sinfonia Lahti o.l.v. Jukka-Pekka Saraste.

* Van 11 tot en met 12 september het WK Karaoke.

Regels zijn regels

2009-04-23T14:25:00.015+03:00

In Finland mag voor 9 uur 's morgens geen alcohol worden verkocht. (Of zo'n regel ook in Nederland bestaat weet ik niet.) Gistermorgen kwamen we met die regel in aanraking. Dat zit zo.
Ulla had een afspraak bij de tandarts om kwart over acht; om half negen stonden we alweer buiten. Even naar de supermarkt om boodschappen te doen. We namen ook 8 blikjes bier van het merk Sandels (Sibelius' opus 28 heet ook Sandels). Een lekker biertje voor af en toe na de sauna. Acht blikjes bier: daar doen we een maand over.
Bij het afrekenen aan de kassa, om twee voor negen, hadden we een probleem, dat echter soepel werd opgelost. Eerst werden de overige boodschappen afgerekend, en om 1 minuut over negen ook de 8 blikjes bier, apart dus. Het schijnt zo te zijn dat verkopen van alcohol voor 9 uur 's morgens automatisch bij de politie worden geregistreerd. De juffrouw aan de kassa kon dus gewoon niet anders.

Weer thuis!

2009-04-14T16:41:00.012+03:00

We zijn weer thuis in Lahti na een "vakantie" van twee weken in Nederland, in Vijlen en Sumar. Het was geweldig om tijdens deze twee weken zoveel familieleden, vrienden en kennissen te mogen ontmoeten. Ook nieuwe vrienden (die wij via internet hebben leren kennen) en nieuwe kennissen (dankzij ons Fins kenteken) met familie uit en in Finland.

In Friesland bezochten we ook mijn geboortedorp, Bergum (oftewel Burgum), waar ik tot mijn 17e jaar woonde. Ik meende nog een paar oude Bergumers te herkennen, maar durfde hen toch niet aan te spreken. Bijgaand een foto van de Kruiskerk en van de Poppestien, een zwerfkei uit Scandinavië (Finland?) "Yn Burgum ha se de poppestien. Dêr komme de lytse bern ûnder wei. De jonge frou giet dêr hinne. Hja kloppet op 'e stien, dy wipt omheech en se nimt der gau in poppe ûnder wei."

Zoals gewoonlijk was het weer tijdens onze vakantie uitstekend. In Lahti is de sneeuw nu ook nagenoeg verdwenen; de temperatuur komt nog niet boven de 8 graden uit. We moeten dus nog maar een beetje geduld hebben met het voorjaar.

Onze (voor)oordelen over Nederland, en de verschillen tussen Nederland en Finland zijn weer bevestigd. Maar we komen heel graag weer eens terug voor een "vakantie" in Nederland.

Boekenbeurs in Lahti

2009-03-22T13:34:00.020+02:00

Gisteren hebben we een bezoekje gebracht aan de 2e Boekenbeurs in Lahti. Dat was meteen een kans om een paar bekende Finnen in levende lijve te zien.
De beurs werd geopend door de voorzitter van de Eduskunta (het Finse Parlement), Sauli Niinistö (kokoomus), zelf ook schrijver van enkele boeken. Niinistö maakt volgens de peilingen grote kans om in 2012 president van Finland te worden, als mevr. Halonen (sdp) haar tweede en laatste termijn van zes jaar heeft volgemaakt.
Natuurlijk was ook de burgemeester (kaupunginjohtaja = stadsdirecteur) van Lahti aanwezig, en minstens twee bekende parlementsleden uit Lahti. De ene was Jouko Skinnari (sdp), en de andere Tuija Nurmi (kokoomus). Als er beelden op de televisie zijn vanuit de Eduskunta is de heer Skinnari heel vaak te zien. Hij zit daar op een vaste strategische plaats; de camera's kunnen hem bijna niet missen. Bovendien is hij een van de parlementsleden die in 2008 bij bijna alle 722 stemmingen aanwezig is geweest. Mevr. Nurmi heeft maar 21% van de stemmingen bijgewoond, en was daarmee het meest afwezige kamerlid in 2008, wat haar ook weer de nodige publiciteit heeft opgeleverd.

Verder zagen en hoorden we de bijna 70-jarige componist Kaj Chydenius (foto), bekend van songs als Sinua, sinua rakastan (Van jou hou ik).
En natuurlijk waren er ook veel schrijvers. En boeken. Alleen viel het aantal uitgevers en het aantal boeken mij wat tegen. Aan de boekenbeurs was ook een antiekbeurs gekoppeld. Een slimme zet om het aantal bezoekers te vergroten, want de jonge boekenbeurs van Lahti moet zijn plaats te midden van de andere stuk of 10 boekenbeurzen in Finland nog bewijzen. En daar sloeg Ulla haar slag. Zij kocht een paar tweedehandsboeken, o.a. Pessi ja Illusia, een sprookje van Yrjö Kokko uit 1944, en Vänrikki Stoolin tarinat (de vertellingen van vaandrig Staal) van Johan Ludvig Runeberg, uit het Zweeds vertaald door Otto Manninen (in de verte nog een beetje familie).

Met de koppen tegen elkaar

2009-03-22T12:28:00.004+02:00

Dat gebeurde gisteren in de kwartfinale voor de Finse voetbalbeker tussen HJK uit Helsinki en FC Lahti. Die wedstrijd was aangekondigd als de strijd tussen de koning (Litmanen, FC Lahti, 38 jaar) en de tsaar (Valeri Popovitsj, HJK, ook 38 jaar. Hij speelde in 2000 een halfjaar bij SC Heerenveen).
In de 23e minuut botsten de oudjes met de koppen tegen elkaar bij een hoekschop. Litmanen verliet meteen het veld, en Popovitsj bij het einde van de eerste helft.
De schade schijnt mee te vallen. Litmanen zou aanstaande zaterdag toch kunnen meespelen tegen Wales. Oh ja, FC Lahti verloor na strafschoppen (7-5).

De bons krijgen

2009-03-20T13:55:00.016+02:00

In het Fins klinkt het allemaal misschien iets vriendelijker dan in het Nederlands, maar de gevolgen zijn hetzelfde. We doelen op de "economische crisis", in het Fins lama. Veel werknemers krijgen nu te maken met werktijdverkorting, in het Fins heet dat lomautus (loma = vakantie!). Ook worden veel werknemers ontslagen. Ontslaan heet in het Fins sanoa irti of irtisanoa, letterlijk "los zeggen", wat toch iets aardiger klinkt.
Gelukkig heeft de Finse regering eind januari een elvytyspaketti (reanimatie-pakket) opgesteld. In Nederland is men op dit moment nog niet zo ver.

Nog twee Finse uitdrukkingen die met ontslag te maken hebben. Als voetbaltrainers, managers e.d. worden ontslagen lezen we in de krant dat zij "de schoen kregen" (saada kenkää) of gewoon een "trap" (saada potkut). In het Engels schijnt het niet om een schoen, maar om een laars te gaan ("to get the boot"). Uiteraard alleen figuurlijk bedoeld. De laatste tijd hebben we ook enkele letterlijke toepassingen gezien, zoals o.a. ex-president Bush kan beamen.

IJshockey en zomervakantie

2009-03-12T13:42:00.011+02:00

"Met zomervakantie sturen". Kent u die uitdrukking?
Deze maand zijn in Finland al 4 ijshockeyteams met zomervakantie (kesälomalle) gestuurd. Die uitdrukking viel me vorig jaar maart al op, en nu kom ik haar weer tegen. Van de 14 teams uit de Finse kampioenscompetitie zijn er dus nog 10 in de strijd: 8 teams spelen de play-offs voor het kampioenschap en 2 teams de playouts om degradatie.
De Pelicans uit Lahti maken nog steeds een kans op het kampioenschap. Daartoe moeten ze in de volgende ronde zien te winnen van de Blues uit Espoo.

De ijshockeycompetitie begon hier al half september en eindigt half april. De kampioen heeft dan minstens 70 en maximaal 82 wedstijden gespeeld:
** Eerst 58 wedstrijden in de Runkosarja (rompserie). De 14 teams ontmoeten elkaar 4 keer (totaal 13x4 = 52 wedstrijden. Bovendien speelt - heel vreemd - elk team binnen een groep van 7 teams nog eens eenmaal tegen de andere teams uit die groep: dus 6 wedstrijden. De nummers 1 tot en met 6 uit de Runkosarja zijn geplaatst voor de volgende ronde. De nummers 7 tot en met 10 spelen de playoffs (max. 3 wedstrijden) voor plaatsing bij de laatste 8, terwijl de nummers 11 tot en met 14 spelen voor de playouts (1 team moet degraderen).
** De Pelicans waren negende in de Runkosarja, maar wisten zich in 3 wedstrijden te plaatsen voor de laatste 8 door te winnen van de nummer 8 uit de Runkosarja, Ilves uit Tampere.
** De kwartfinales, halve finales en de finale gaan over minimaal 4 en maximaal 7 wedstrijden. In deze fase speelt de aanstaande kampioen dus nog minimaal 12 en maximaal 21 wedstrijden.

De strijd om degradatie gaat nu tussen de nummers 11 en 12 van de Runkosarja. De nummers 13 en 14 hebben het vege lijf kunnen redden via de playouts, en genieten - net als de nummers 7 en 8 - alvast van hun zomervakantie.

Finland - Nederland

2009-03-08T19:09:00.015+02:00

In Fin-E-Zine, de nieuwsbrief van de Finland-site, stond onlangs een interview met Job Dragtsma, de Nederlandse trainer van de huidige Finse voetbalkampioen FC Inter uit Turku. Hem werd gevraagd om 3 grote verschillen en 3 grote overeenkomsten tussen Finland en Nederland te noemen.

Als 3 grote verschillen noemde hij:

* De Fin is in eerste instantie introverter dan de Nederlander.

* In Finland is veel meer ruimte dan in Nederland, en daardoor zijn er geen files (Héérlijk!).

* Er is hier meer respect voor de ander, waarden en normen (merkbaar op straat, in winkels, overal).

Drie overeenkomsten zijn:

* Finnen en Nederlanders zijn beiden sportief.

* De maatschappij is beide landen goed georganiseerd.

* Finnen en Nederlanders houden beiden van koffie.

Een kleine toevoeging mijnerzijds: het respect voor de ander gaat zelfs zover dat men elkaar op straat niet groet; men "ziet" elkaar gewoon niet. Dat geldt zelfs in het bos. Maar als ik daar een eenzame wandelaar tegenkom en hem of haar groet, wordt mijn groet meestal wel vriendelijk beantwoord.

Litmanen: alweer

2009-03-03T18:28:00.007+02:00

Onze krant (Etelä-Suomen Sanomat, kortaf ESS, ook wel Etlari) had vanmorgen twee berichten over Litmanen op de voorpagina.
In de linkerkolom stond het bericht dat Litmanen zich gisteren weer heeft gemeld op de training van FC Lahti. Waarschijnlijk om zijn conditie op peil te houden voor de interland van Finland tegen Wales op 28 maart in Cardiff (voorronde WK). En morgen speelt Litmanen mee in de bekerwedstrijd van FC Lahti tegen JJK uit Jyväskylä. Over zijn verdere toekomstplannen is niets bekend. (Men durft hem daarover ook niets te vragen.)
In de rechterkolom werd gemeld dat het plan voor een standbeeld van Litmanen op de lange baan is geschoven, enerzijds omdat het benodigde geld nog lang niet binnen is, anderzijds vanwege de negatieve publiciteit.
Wij beloven dat wij op deze plaats pas weer iets over Litmanen zullen berichten als hij bekend maakt te zullen stoppen met voetballen, of als zijn standbeeld wordt onthuld.

Ski-plezier

2009-02-19T14:49:00.017+02:00

Toen ik jaren geleden met mijn Finse vriendin Seija aan het skiën was op de Brunssumerheide hoorde ik een groepje skiërs achter ons zeggen: "Waarom kunnen wij het niet net zo goed als die twee daar?"
Ja, het waren zeker onze Finse genen die maakten dat wij ons toen glijdend en niet lopend op de ski's voortbewogen. Net zoals alle Friezen goede schaatsers zijn (wat natuurlijk niet waar is.)
Hoewel, onlangs las ik in de krant een verzuchting van een Finse veteraan: "In wat voor tijden leven wij dat skiën op school geleerd moet worden, of zelfs in militaire dienst? Een Fin moet toch van nature al kunnen skiën?"

Wij genieten iedere dag van de groepen skiërs die in het park bij ons huis hun baantjes afleggen, soms hele schoolklassen tegelijk. Met opschepperige jongetjes die de vrije stijl beoefenen, kleuters die snelheid pretenderen, en kwetterende meisjes die vooral gezellig willen skiën. Een kleurrijk gezicht. Het is de laatste weken ideaal skiweer: een paar graad onder nul, windstil, af en toe een zonnetje en een beetje verse sneeuw.
We kijken graag toe vanachter het raam. Binnen is de lucht nu wel erg droog. De luchtvochtigheid zakt soms tot onder de 30%; in Voerendaal hadden we uitschieters naar meer dan 75%.

De volgende korte video's zijn 's morgens om 8 uur opgenomen vanaf ons balkon.

Lex Nokia

2009-02-18T20:23:00.004+02:00

In Finland wordt de laatste tijd veel over de Lex Nokia ("de wet van Nokia") gepraat. Hiermee wordt niet gedoeld op het aanzeggen van ontslag per SMS, wat in Finland ook wel schijnt te gebeuren. Gelukkig wijst de Finse Werkgeversbond deze methode af. Het verlenen van ontslag is niet eenvoudig, maar je mag hierbij niet de goede manieren aan de kant zetten.
De Lex Nokia is een wetsvoorstel dat het mogelijk maakt dat werkgevers in de metadata neuzen van de mails die hun werknemers hebben verstuurd, als er vermoedens zijn van bedrijfsspionage. Natuurlijk wordt hiertegen meteen het recht op privacy in stelling gebracht.
Mevr. Suvi Lindén, de minister van Communicatie die de wetswijziging voorbereidt, maakte in dit verband een grapje dat verkeerd viel. Ze zei in een interview dat een werkgever nu al het recht heeft om te eisen dat een werknemer zich uitkleedt als die wordt verdacht van het laten uitlekken van bedrijfsgeheimen. Natuurlijk moest ze al gauw toegeven dat haar opmerking als een grap moest worden opgevat.
Het gerucht dat Nokia Finland zal verlaten als de wetswijziging niet door zou gaan, is zowel door de regering als Nokia met stelligheid ontkend.

Afonso Alves

2009-02-16T16:28:00.011+02:00

Even een teken van leven. Na het norovirus hebben we momenteel last van een lichte flunssa, een griepje. Dat hoort allemaal bij de inburgering in Finland. Dus lekker binnen blijven.
Gisteren via de Finse sportzender Urheilukanava live gekeken naar de bekerwedstrijd tussen West Ham United en Middlesbrough (1-1). En alleen maar om Afonso Alves, ex-Heerenveen en in het seizoen 2006-2007 topscorer van de Eredivisie (34 doelpunten) weer eens aan het werk te zien. De Finse verslaggever noemde ook nog even dat Alves in oktober 2007 zeven doelpunten scoorde voor Heerenveen in de wedstrijd tegen Heracles (9-0). Alves verliet Heerenveen in 2008 uiteindelijk na een hele hoop gedoe.
We zagen gisteren een Alves in mindere doen; alsof hij er helemaal geen zin meer in had. Maar één bal op doel geschoten... Een kwartier voor het einde werd hij gewisseld.

Schoolvrij

2009-02-03T11:10:00.004+02:00

Vorige week dinsdag kreeg ik een sms-je dat de cursus Fins op woensdag niet kon doorgaan. Zo gaat dat hier (en misschien nu ook wel in Nederland): je ontvangt meestal een sms-je om je te herinneren aan je afspraak bij de dokter of de garage.
In dit geval ging het dus om een afzegging. Ik neem aan omdat onze juffrouw - we mogen haar bij haar voornaam (Kirsi) noemen - ziek was. Ik had weer heel even het gevoel van vroeger: fijn, de juf of meester is ziek! Dus geen beurt of overhoring. En weer een week extra tijd om je voor te bereiden op de volgende les. Dom natuurlijk.
Een van de leuke kanten van het met andere buitenlanders Fins leren is te ontdekken dat iedereen zijn specifieke "problemen" heeft. Zo spreekt de Russin over "ge galuavat", waar het "he haluavat" (zij willen) moet zijn. En het Duitse meisje moet niet meer zeggen "eenhonderdduizend", maar gewoon "honderdduizend". En de Nederlander mag in het Fins niet zeggen "ik heb tot 2007 in Nederland gewoond", maar "ik woonde tot 2007 in Nederland". Met het juiste gebruik van o.v.t. in plaats van v.t.t. heeft iemand uit Wales weer helemaal geen moeite.
En nu maar hopen dat de les morgen wel doorgaat. We moeten toch wel iets terugkrijgen voor de € 36 voor 13 lessen van 2,5 uur.....

Jari Litmanen speelde mee!

2009-01-23T17:00:00.004+02:00

Jari Litmanen speelde vandaag de volle 90 minuten mee in de oefenwedstrijd (zie ons vorige bericht), die met 8-2 door FC Lahti werd gewonnen. De maestro maakte zelf beide laatste doelpunten: een uit een fraai afstandsschot en een uit een omhaal. Klasse verraadt zich nooit.

Multicultureel

2009-01-23T12:13:00.015+02:00

In telegramstijl iets over het programma van deze week:

** Eergisteren weer heel wat Fins geoefend met Ahmed uit Egypte en Fabio uit Brazilië tijdens de cursus Fins. (Op de foto het Aikuiskoulutus-keskus, het centrum voor onderwijs aan volwassenen, te Lahti.)

** Gisteravond een muziek- en dansvoorstelling bijgewoond van de Thaise groep Ranat aek, in de kerk van Mukkula, onze wijk.

** Vanmiddag naar een voetbalwedstrijd van FC Lahti tegen JK Nõmme Kalju uit Tallinn, Estland. Het is de eerste oefenwedstrijd van FC Lahti voor het nieuwe seizoen. De wedstrijd wordt gespeeld op het kunstgras van het sportpark van Mukkula. En er is een grote kans dat Jari Litmanen ook meespeelt!

** Nog geen plannen voor morgen, maar waarschijnlijk een flinke winterwandeling door de sneeuw.

** Misschien overmorgen naar een concert in de Ristinkirkko, waar bruiloftsmarsen en -liederen van verschillende componisten worden uitgevoerd door Pauli Pietiläinen aan het orgel en Aurora Ikävalko, zang. Het concert sluit aan bij de bruidsbeurs die dit weekend in Lahti wordt gehouden, en is vooral bedoeld om aanstaande bruidsparen te helpen bij hun muziekkeuze.....

Maar ook ander publiek is welkom!

Weer naar school

2009-01-16T16:36:00.009+02:00

Nooit te oud om te leren. En dus zit ik weer op school, iedere woensdagavond van vijf tot half acht, om beter Fins te leren spreken (middenniveau), tot 1 april. De lessen zijn uitsluitend in het Fins, en alleen de juffrouw is een Finse. Wij, de leerlingen, zijn met zijn zestienen: drie Duitse meisjes, twee Chinese meisjes, een Japans meisje, een Filippijnse, een Wit-Russin, een Russin, drie Italiaanse jongemannen, een Welshman, een Egyptenaar, een Braziliaan en een Nederlander. De jongste is 16 jaar en de oudste bijna 63. Van de zestien cursisten zitten er zeven op school in Lahti (middelbare school of beroepsopleiding), via een of ander uitwisselingsprogramma. Acht cursisten hebben een baan en zij willen (of moeten) beter Fins spreken op het werk. En één cursist doet mee vanuit een soort hobbyisme.

Het gaat op de cursus vooral om het spreken van het Fins. Maar daarnaast wordt ook aandacht besteed aan het begrijpen van gesproken tekst en het zelf schrijven van korte teksten. De grammatica wordt bekend verondersteld, en men wordt ook geacht al over een flinke woordenschat te beschikken. Voor sommigen is een dergelijke cursus ook een voorbereiding op een soort inburgingstoets die moet worden afgelegd om de Finse nationaliteit te kunnen verkrijgen.

Neen hoor, wij blijven gewoon Nederlander.

Jari Litmanen traint weer mee met FC Lahti!

2009-01-13T19:36:00.005+02:00

Jari Litmanen heeft zich gisteren weer gemeld op de training van FC Lahti, op het kunstgras van Kisapuisto. Wat heeft dat te betekenen? Gaat hij toch weer voetballen voor FC Lahti?

Zoiets durft niemand te vragen aan de 'maestro'. Dat waagt zelfs de trainer van FC Lahti niet. Litmanen zal zelf wel bepalen wanneer hij zijn verdere plannen bekend zal maken. Waarschijnlijk is het zo dat Litmanen nu bij FC Lahti traint om aan zijn conditie te werken, om mogelijk te worden geselecteerd voor het Finse elftal dat in februari in en tegen Japan speelt.

Lahti weer sneeuwvrij

2009-01-13T19:27:00.004+02:00

In Lahti is een einde gekomen aan de derde sneeuwperiode in deze winter. De temperaturen liggen al een paar dagen boven nul. Weg sneeuw, en het ijs op de meren is heel onbetrouwbaar geworden. De zon laat zich ook al een paar dagen niet meer zien. Het lijkt Nederland wel.
Deze week gaat het opnieuw vriezen, en het wordt zonniger. En we krijgen vast en zeker ook wel weer opnieuw sneeuw deze winter.

Jaakko Kuusisto vrijt met Oulu

2009-01-06T14:55:00.015+02:00

Jaakko Kuusistoa kosiskellaan Ouluun.
Dat meldde onze krant vorige week. De violist en eerste concertmeester van Sinfonia Lahti zou er wel voor voelen om vaste dirigent te worden van het orkest in Oulu. Het zou niet de eerste keer zijn dat iemand "liever de baas wil spelen dan zelf het werk te doen". Denk alleen maar aan Jaap van Zweden (viool) en de Finse voorbeelden Osmo Vänskä (klarinet) en Susanna Mälkki (cello).
Jaakko Kuusisto is al bij verschillende orkesten als gastdirigent opgetreden, o.a. bij deFilharmonie (Antwerpen) en het orkest van Minnesota. Ook heeft hij enkele werken gecomponeerd, zoals de Koirien Kalevala (de Kalevala van de honden), een opera voor het gehele gezin.
In de krant ontkende Kuusisto (1974) zijn ambities in de richting van Oulu niet. Gelukkig zei hij erbij dat hij ook erg geniet van zijn huidig werk bij Sinfonia Lahti. Zijn vertrek zou een grote aderlating voor het orkest betekenen.
Het is ook belangrijk dat Sinfonia Lahti op niet al te lange termijn weer een vaste eigen dirigent krijgt, na het vertrek van Vänskä in 2008.

Vandaag Loppiainen

2009-01-06T14:26:00.006+02:00

Vandaag, Driekoningen, is het weer een algemene feestdag in Finland: Loppiainen, het einde van de Kersttijd. Nu moeten de kerstbomen en de kerstversiering echt zijn opgeruimd! De meeste winkels zijn dicht.

Loppiainen (waarin het Finse woord loppu = einde doorklinkt) werd van 1973 tot 1991 gevierd op de zaterdag die het dichtste lag bij 6 januari. Vanaf 1992 wordt weer de oorspronkelijke datum aangehouden.

Lahti: meer dan 100.000 inwoners!

2008-12-31T13:57:00.009+02:00

Aan het einde van 2008 telt Lahti meer dan 100.000 inwoners, en dat wordt vanavond gevierd met een groots vuurwerk vanaf Radiomäki (de heuvel waar de oude zendmasten van Radio Lahti staan, in de buurt van de springschansen).

Wie nummer 100.000 was, is natuurlijk niet precies na te gaan. In Lahti heeft men er niet voor gekozen om daarvoor een willekeurige baby te nemen.

Toch zakt Lahti op Nieuwjaarsdag 2009 een plaatsje op de ranglijst van grootste Finse steden, van nummer 7 naar nummer 8. Wij worden dan voorbijgestreefd door Jyväskylä, dat zo'n 125.000 inwoners gaat tellen door een fusie met twee buurgemeenten. Maar Lahti en enkele buurgemeenten praten ook over een fusie, zodat de 7e positie in 2009 mogelijk weer terug wordt veroverd.