Het leven gaat verder

Een cliché, maar daarom niet minder waar.
Toch wil ik hier nog een paar persoonlijke opmerkingen maken over de begrafenis van mummu, de eerste begrafenis die ik in Finland meemaakte.

In Finland neemt men ruim de tijd voor een begrafenis, zowel voor de periode tussen overlijden en begrafenis, als voor de begrafenis zelf. De begrafenis verloopt heel stijlvol. Iedereen is gekleed in stemmig zwart.
Voor het begin van de afscheidsdienst (om 12.00 uur) hebben wij (haar zoon, vier schoonzoons en de oudste kleinzoon) de kist met mummu de kerk binnengedragen. Tijdens de dienst werden door familie, buren en kennissen bloemstukken bij de kist neergelegd, telkens onder het uitspreken van een kort woord ter nagedachtenis. Na de kerkdienst hebben wij de kist met mummu naar het kerkhof gedragen, en de kist in het graf laten neerdalen (onder het toeziend oog van een begrafenisbegeleider). Op de kist werden witte rozen gestrooid, waarna het graf provisorisch werd gesloten. Ten slotte werden de bloemstukken, die uit de kerk waren meegenomen, op het graf neergelegd.

Daarna vond er in het nabijgelegen kerkelijk centrum een gedachtenismaaltijd plaats. Er werd ook veel gezongen. Ook werden de vele “adressit” (condoleantieberichten) voorgelezen. Buren en kleinkinderen haalden vele, leuke herinneringen aan mummu op. Wij konden weer om mummu lachen, en dat zullen we blijven doen, in dankbare herinnering aan mummu.
Het was al over half vijf toen de bijeenkomst werd beëindigd.

Op de zondag daarna vond de afsluiting van de rouwperiode plaats, zoals te lezen is in ons vorige berichtje.

Afscheid van mummu

Op vrijdag 24 juli hebben wij mummu naar haar laatste rustplaats gebracht, op het kerkhof van Jämsä, naast haar man, Hannes Valfrid Manninen ("pappa"), geboren op 10 oktober 1907 en overleden op 24 december 1998.

De foto (van links naar rechts: Raili, Liisa, Ulla, Vuokko en Veikko) is genomen na de kerkdienst van afgelopen zondag waarin het overlijden van mummu werd afgekondigd. Ter nagedachtenis werd een kaars aangestoken en speelde de organist een lied, terwijl de familie opstond.

Anna Tuulikki Manninen

Mijn moeder werd op 12.12.12 geboren als het vijfde kind in het gezin Pihlava in Huittinen (Zuidwest-Finland).
Daags voor haar overlijden (op 30.06.09) heb ik, samen met onze dochter Anna (die toevallig met vakantie bij ons was), mijn moeder nog in het ziekenhuis van Jämsä kunnen bezoeken.

Mijn moeder was enorm bedrijvig en snel in alles. Toen Hannes Manninen om de hand van Anna ging vragen bij haar ouders, zei oma Pihlava al, dat Anna zo haastig was. Hannes begreep “haastig met trouwen” en zei dat zij elkaar al twee, drie jaar kenden. Mijn vader was tijdens de oorlog chauffeur en monteur van de dierenarts en hij vervoerde (gewonde) paarden naar het paardenziekenhuis in Joensuu, waar moeder dierenverzorgster was. De enge foto’s (bewaard in een grote kist) over het oorlogsgeweld schoven we als kind gauw aan de kant.

Ze trouwden in december 1943.
Een zus van mijn moeder zei op de bruiloft: “je moet je niet laten ompraten”. Mijn vader hield zich daaraan. Maar mijn moeder ook. Het was blijkbaar om het even voor wie het bedoeld was.

Mijn vader was van beiden het meest serieus, terwijl mijn moeder vrolijk bleef zingen, in alle omstandigheden.

Toen mijn moeder de laatste jaren slechthorend werd, moesten wij onder het zingen met de vinger de noten aanwijzen. Toch was zij meestal wel een halve regel vóór op de anderen.

Dus ik verbaasde me niet, dat ik vanmorgen wakker werd al zingende in het Nederlands, “Wie zou onder zand en onder zoden, U lofzingen om Uw trouw?” Dat lied 29 (vers 8) komt ongeveer overeen met het gedicht dat ik bij de begrafenis, zal uitspreken bij het neerleggen van de bloemen op haar kist.

De begrafenis is pas op 24 juli in Jämsä. In Finland ligt veel tijd tussen het overlijden en de begrafenis, om de ergste rouw te laten wegebben. In dit geval extra veel tijd, omdat de grafdelvers van de oude begraafplaats bij de kerk en de dominee met vakantie zijn en andere dominees veel bruiloften hebben. Tot de begrafenis rust het stoffelijk overschot in de klokkentoren bij de kerk.

In Finland wordt meestal een lijkschouwing verricht, waardoor de dierbaren doorgaans langere tijd in de koeling liggen. Bij mummu, de Finse benaming voor oma, was vanwege haar hoge leeftijd geen lijkschouwing nodig. Ik heb met eigen handen de deur van de koelruimte dicht gedaan, en dat is een van de details die onbelangrijk lijken maar zeker helpen om de rouw te verwerken. Meerijden in de begrafenisauto, een Cadillac, van het ziekenhuis naar de klokkentoren, was weggelegd voor twee zussen.

Zoals bekend, bellen Finnen altijd. Toen de klokken luidden voor het overlijden van een vrouw (mijn moeder), belde zelfs ik, met onze dochter… Maar onze Anna kon juist het rechtstreeks horen van de klokken wel waarderen.

Andere verschillen tussen begrafenissen in Finland en in Nederland zijn misschien dat de dragers altijd familieleden zijn (of kennissen), en dat bij de (uitgebreide) gedachtenismaaltijd na de begrafenis de condoleanceberichten worden voorgelezen. Bij één bloem, een kaars en een foto.

Klein- en petekinderen zullen daar toespraken houden, en ik weet dat dan het lachen ons nader zal zijn dan het huilen. De kleinkinderen zullen zingen en – ik moest wel even aan het idee wennen – foto’s van mummu projecteren.

De familie, kennissen en buren werden niet met overlijdenskaarten uitgenodigd maar telefonisch. Je hoort echt hun deelneming, spontane reacties. Ik déélde met de vier overgebleven (aangetrouwde) tantes de rouw. De overlijdensadvertentie in de lokale krant wordt in ons geval één dag na de begrafenis geplaatst.

Er is dus veel tijd om de begrafenis te regelen. Ach, wij (4 zussen en een broer) zijn allemaal zo verschillend. Een maakt zich nu bijvoorbeeld druk over het aantal mensen bij de gedachtenismaaltijd, die gehouden wordt in het kerkelijk centrum bij de kerk. Er wordt op zo’n 100 gasten gerekend. Ik denk meer praktisch. We mogen toch de restanten van het buffet in bakjes en koelboxen mee naar huis nemen - en niemand is ooit tekort gekomen.

Natuurlijk zijn wij bedroefd om het overlijden van mummu. Maar de dankbaarheid overheerst dat wij haar zo lang hebben mogen meemaken. En wat had ze altijd interesse in het wel en wee van haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.

Mummu is niet meer

12 december 1912 - 30 juni 2009

Finland – Nederland 2-0

1-0
Nederland heeft vergeleken met de andere landen van de Europese Unie gemiddeld een hoog opleidingsniveau. In 2007 had 31 procent van de mensen tussen 25 en 64 jaar een hbo- of universitair diploma. Het gemiddelde in de Europese Unie is 25 procent. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het hoogste opleidingsniveau is gemeten in Finland, waar 36 procent van de bevolking (25-64 jaar) hoger onderwijs heeft afgerond.
2-0
Nederland heeft na Finland de grootste museumdichtheid in Europa. Aldus een mededeling van een beveiligingsdeskundige in De Zomer Draait Door van 16 juni.
Zomaar twee berichtjes van vorige week. Deze week kan de uitslag weer heel anders zijn.

Midzomer!

Tot de traditionele elementen van het Finse Midzomerfeest behoren ook “toverformules”, zoals de volgende.
Als je op Midzomer zeven soorten bloemen onder je kussen legt, zul je in je droom je toekomstige echtgenoot tegenkomen.
(De juistheid hiervan is empirisch niet vastgesteld.)

Als je op Midzomer naakt in het water (bron, vijver, meer) kijkt, zul je daarin het beeld van je toekomstige echtgenoot herkennen.
(Niet zo vreemd: men zegt wel eens dat man en vrouw meer op elkaar gaan lijken, naarmate ze langer met elkaar getrouwd zijn.)
Als een vrouw met Midzomer naakt in het gras rollebolt, zal dat haar (huwelijks)geluk brengen.
(Allicht dat daar dan een man op afkomt, met welke bedoelingen dan ook.)

Tel het aantal malen dat een koekoek roept met Midzomer en je weet hoeveel jaar je moet wachten om de Ware tegen te komen.
(Riskant: “neen, ik ga nu maar niet uit, want volgens de koekoek moet ik toch nog 7 jaar wachten.”)

Jong voetbaltalent

Vorige week zijn we naar een echte voetbalinterland in Lahti geweest, en nog wel een tussen Finland en Zweden. Bijna net zo gevoelig als een wedstrijd tussen Nederland en Duitsland. Het ging om een wedstrijd tussen de U21-teams, met spelers geboren na 1 januari 1988. Zweden won (verdiend) met 1-0, door een doelpunt kort voor tijd. Het was een oefenwedstrijd voor het U21-team van Finland, dat op 4 september en 10 oktober kwalificatiewedstrijden speelt tegen Nederland voor het Europees kampioenschap 2011.
De grotere broers, spelers geboren na 1 januari 1986, spelen deze week om het Europees kampioenschap 2009 in Zweden. Het is voor het eerst dat een Fins team mee mag doen aan de eindronde van een voetbalkampioenschap. Nederland, Europees kampioen in 2007 en 2006 met Foppe de Haan als coach, is er deze keer niet bij.

De strijd tegen het water

Dat was het thema van het zomerkamp 2009 van de Nederlandse School in Finland. De school telt zo’n 100 leerlingen van 3 tot 16 jaar, die tweewekelijks op zaterdag bijeenkomen van 10 tot 13.30 uur in een school te Espoo. Aan de school zijn enkele bevoegde leerkrachten verbonden, die worden bijgestaan door assistenten. Op de school wordt vooral aandacht besteed aan de Nederlandse taal en cultuur (dus ook aan Sinterklaas!).

Het vierdaagse zomerkamp, ditmaal al voor de 11e keer, vormt de afsluiting van het schooljaar. Aan het einde daarvan is er een bonte avond waar ook de ouders welkom zijn. En omdat onze Jan een van de assistenten is (in de groep van 7-8-jarigen), mochten wij er ook bij zijn.
De kinderen hebben gedurende de 4 dagen les gehad, aan sport gedaan en natuurlijk de bonte avond voorbereid. Jan had een prachtig “Nederland” gefiguurzaagd (met duidelijke hoogteverschillen, en met duinen, dijken, polders en eilanden) aan de hand waarvan de kinderen een prima beeld konden krijgen van de eeuwige Nederlandse strijd tegen het water.
Ook tijdens het zomerkamp had men helaas een strijd tegen het water en de storm te voeren. Was het aan het begin van de week nog zonnig en 28 graden, op donderdag en vrijdag werd het nog maar 6 graad, met storm en hevige plensbuien. Toen wij zaterdagmiddag in het zomerkamp aankwamen was de stemming echter opperbest. Geen enkele klacht over het slechte weer: geheel on-Nederlands dus.
Op de bonte avond werd de strijd tegen het water door de verschillende klassen beeldend naar voren gebracht. Heel leuk!
Terecht werden ook de medewerkers aan het zeer geslaagde kamp (“meesters” en “slaven”, te herkennen aan de opschriften op hun T-shirts, totaal zo’n 30 personen) in het zonnetje gezet en bedankt voor al hun inspanningen. Een van de ouders, toevallig ook ambassadeur in Finland, sprak een kort dankwoord. Hij merkte wel op dat in Nederland de slavernij al in 1863 is afgeschaft.
Hierna nog een foto van het (zonniger) zomerkamp 2008.

Latijn(s)

Er wordt wel eens gezegd dat het Finse volk het meest Latijnse volk van Noord-Europa is: vurig en temperamentvol.
Gisteren hoorden en zagen we het een en ander daarvan bij de uitvoering van Carmina Burana van Carl Orff, een muzikaal spektakel, begeleid door schitterende lichteffecten. Alle liederen werden in het Latijn gezongen. De uitvoerenden waren: Tiina Vahevaara (sopraan), Lassi Virtanen (tenor), Jaakko Kortekangas (bariton), het Operakoor van Lahti, het Filharmonisch mannenkoor van Helsinki, het jeugdkoor Laulupuu uit Lahti (totaal zo’n 150 zangers) en Sinfonia Lahti. Dirigent was Esa Heikkilä. Het Sibeliustalo was uitverkocht; morgen wordt het concert herhaald. Het is de afsluiting van het concertseizoen in Lahti.

Om nog even bij het Latijn te blijven: al vele jaren zendt de Finse radio iedere week een nieuwsbulletin in het Latijn uit. De bulletins, Nuntii Latini, zijn ook via internet te volgen.

Eurooppa-vaalit: sinä valitset!

Europese verkiezingen: aan jou de keus!
Wij hebben gekozen om mee te doen met de Finse verkiezingen op 7 juni. Kwestie van rekenen. Finland stuurt 13 afgevaardigden naar het Europese Parlement, de helft van het Nederlandse aantal. Omdat Nederland drie keer zoveel inwoners telt, is onze stem hier dus 1,5 keer zoveel waard als bij de Nederlandse verkiezingen.
Voor de partijkeuze hebben we een paar keer het EU-kieskompas gebruikt. Daaruit blijkt dat de EU-standpunten van de belangrijkste Finse partijen niet zo ver uiteenlopen. Met het EU-kieskompas kun je ook simpel een vergelijking maken met de standpunten van de Nederlandse partijen.
In Finland zijn er 241 kandidaten voor de 13 zetels. Zoals in Finland gebruikelijk zijn er onder hen ook bekende (oud-)sporters, o.a. Arto Bryggare (110 meter horden), Jani Sievinen (zwemmen), Johanna Manninen (100 en 200 meter hardlopen), Atik Ismail (voetbal), Sara Essayah (snelwandelen) en Ari Vatanen (autorally).
Een opvallende naam op de kandidatenlijst is ene Freddy van Wonterghem, een voormalige Belg. Hij is kandidaat namens de Partij der Ware Finnen (Perussuomalaiset). Zoals uit de naam van de partij al blijkt: geen partij voor ons.

Het terras is klaar!

Het is zover, ons terras is klaar. En Ulla heeft eindelijk haar ‘keinu’ (schommelbank)! En er ligt nu ook een fraaie grasmat in de tuin.
Op de voorgrond is het (traditionele) hek te zien dat ons erf scheidt van het park annex frisbee-golfterrein achter ons huis.
Iedereen mag straks zien hoe wij genieten van ons terras. Laat de Finnen maar denken dat wij niets beters te doen hebben!
(Finnen durven niet openlijk genieten van hun terras of balkon, zegt men. Stel je eens voor dat anderen kunnen zien dat je niet met iets nuttigs bezig bent.)

De dronken tuba-speler

Gisteravond besloot ik op het laatste moment toch maar naar het concert te gaan van Harri Lidsle, tuba, en Kyoko Matsukawa, piano. Een niet-alledaagse combinatie. Harri Lidsle speelt tuba bij Sinfonia Lahti en Kyoko Matsukawa is docente aan het conservatorium van Lahti.
Het concert had als thema Pohjoisia tuulia, wat “noordelijke winden” betekent. Maar tuuli betekent behalve wind, ook, luim, humeur. Op het programma stonden moderne werken, van Askell Masson, Juhani Komulainen, Einojuhani Rautavaara, Mist Thorkelsdottir, Peter Lönnqvist en Harri Wessman.
Het stuk van Mist Thorkelsdottir voor solotuba heette Neptune, en was een (wereld?)première. Op een bepaald moment goot de solist een kan water in zijn instrument. Dat gaf in het vervolg van de tubasolo een licht-borrelend geluid, wat natuurlijk heel goed past bij Neptunus.
Een concerttip: bovengenoemd concert wordt herhaald op 20 mei te Reykjavik, op 23 mei te Akureyri (ook IJsland) en op 3 juni te Lille (Frankrijk).
Voor de goede orde: de titel van dit berichtje slaat niet op Harri Lidsle, maar op de dronken tuba-speler die de première in 1896 van de Kroningscantate van Sibelius verknalde door er vrijelijk op los te improviseren. Gisteravond moest ik hier onwillekeurig toch even aan denken.

Friese invloeden in Finland

Vorig jaar bezochten we met Hans en Mieke, vrienden uit Gouda, de middeleeuwse kerk van Hollola, een buurgemeente van Lahti. De ‘suppoost’ merkte dat wij uit Nederland kwamen, en vertelde ons dat in de vorige eeuw op het kerkhof van Hollola munten uit Friesland zijn gevonden. De munten bevinden zich nu in het Nationaal museum in Helsinki. Een spoor van Friese invloeden in Finland!
Sinds deze week kennen we ook de naam van deze suppoost. Over hem stond een stukje in de krant. Hij was de eerste en (vermoedelijk) tot nog toe de enige vertegenwoordiger van onze provincie (Päijät-Häme) in het Europese Parlement en heet Kyösti Toivonen (zeg maar Guus de Hoop).

In Finland treft men natuurlijk ook Friese koeien (friisiläisiä) aan, en kent men ook het Friese paard.
In een geschiedenisboek over Finland las ik dat het Finse woord ‘rahti’ is afgeleid van het Friese ‘fracht’.
Ten slotte, in Espoo heb je een wijk die Friisilä heet. Die naam verwijst naar de Friese stichters van een nederzetting op die plaats.
Kleine spoortjes, maar toch.

Hoogtepunt!

Dit is ons 100e berichtje.

Deze week bezochten we het TV- en radiomuseum van Lahti op Radiomäki (Radioheuvel). Een klein museum met oude radio's, tv's en allerhande daarmee verband houdende apparatuur. Ook zijn er historische opnamen van radio- en tv-uitzendingen te beluisteren en te bekijken. Verder worden voorbeelden van de nieuwste technieken op radio- en tv-gebied getoond.

Leuk ook om weer oude radiotoestellen te zien, met zenderschalen met namen als Droitwich, Beromünster, Sottens, Kalundborg, Motala en natuurlijk Lahti, in mijn jonge jaren een langegolf-radiostation. Ontroerend in een tijd dat we met onze internetradio van 120 euro meer dan 12.000 radiostations uit de hele wereld kunnen ontvangen (zonder computer).

Op Radiomäki staan nog steeds de twee oude zendmasten uit de jaren twintig, elk 150 meter hoog en op een afstand van zo'n 250 meter van elkaar.

Toevallig deze week kreeg onze lokale krant, ESS, een prijs voor de beste Finse voorpagina van 2008. Op deze voorpagina was een grote foto te zien van een schilder die op grote hoogte werkte aan het onderhoud van de radiomasten.

In de donkere maanden worden de radiomasten fraai verlicht, zoals te zien is op YouTube.

Kuusisto en Kamu

Even terugkomen op een berichtje  van 6 januari 2009:
** Jaakko Kuusisto blijft bij Sinfonia Lahti als 1e concertmeester. Hij vertrekt dus niet naar Oulu, waar Anna-Maria Helsing (37) inmiddels is benoemd tot vaste dirigent ("artistiek directeur") van het symfonieorkest van Oulu.

** Met ingang van najaar 2011 is de internationaal bekende dirigent Okko Kamu benoemd tot vaste dirigent ("ylikapellimestari" = "opperkapelmeester") van Sinfonia Lahti. Hij volgt dan Jukka-Pekka Saraste op.

Deze zomer in Lahti

Ook deze zomer hoeven we ons niet te vervelen in Lahti. Een greep uit de activiteitenkalender:

* Op 2 en 3 mei de Classic Motor Show.
* (Sinfonia Lahti maakt in mei een concertreis naar China, met concerten o.l.v. Okko Kamu in Shanghai, Suhzou en tweemaal in Beijing. Dus geen concerten in Lahti ......)
* Op 28 en 30 mei Carmina Burana van Carl Orff door Sinfonia Lahti o.l.v. Esa Heikkilä.

* Van 12 tot 14 juni wedstrijden voor het WK Formule 1 speedboten.

* Van 14 juni tot en met 27 september de 17e Posterbiennale in het Kunstmuseum van Lahti.

* Van 28 juli tot en met 8 augustus de WK atletiek voor senioren, met 7000 deelnemers

* Van 4 tot en met 8 augustus de internationale Orgelweek.

* Op 8 augustus het 1e WK Marathon (voor deelnemers boven 35 jaar), de afsluiting van de WK atletiek voor senioren. De route van de marathon loopt via onze straat. Er moeten twee ronden worden afgelegd.

* EK voetbal voor vrouwen in Finland, met 3 wedstrijden in Lahti. Nederland speelt op 29 augustus in Lahti tegen Denemarken.

* Op 29 en 30 augustus het WK Mölkky ("houthakkersspel")

* Van 10 tot en met 13 september het Sibeliusfestival met o.a Sinfonia Lahti o.l.v. Jukka-Pekka Saraste.

* Van 11 tot en met 12 september het WK Karaoke.

Regels zijn regels

In Finland mag voor 9 uur 's morgens geen alcohol worden verkocht. (Of zo'n regel ook in Nederland bestaat weet ik niet.) Gistermorgen kwamen we met die regel in aanraking. Dat zit zo.
Ulla had een afspraak bij de tandarts om kwart over acht; om half negen stonden we alweer buiten. Even naar de supermarkt om boodschappen te doen. We namen ook 8 blikjes bier van het merk Sandels (Sibelius' opus 28 heet ook Sandels). Een lekker biertje voor af en toe na de sauna. Acht blikjes bier: daar doen we een maand over.
Bij het afrekenen aan de kassa, om twee voor negen, hadden we een probleem, dat echter soepel werd opgelost. Eerst werden de overige boodschappen afgerekend, en om 1 minuut over negen ook de 8 blikjes bier, apart dus. Het schijnt zo te zijn dat verkopen van alcohol voor 9 uur 's morgens automatisch bij de politie worden geregistreerd. De juffrouw aan de kassa kon dus gewoon niet anders.

Weer thuis!

We zijn weer thuis in Lahti na een "vakantie" van twee weken in Nederland, in Vijlen en Sumar. Het was geweldig om tijdens deze twee weken zoveel familieleden, vrienden en kennissen te mogen ontmoeten. Ook nieuwe vrienden (die wij via internet hebben leren kennen) en nieuwe kennissen (dankzij ons Fins kenteken) met familie uit en in Finland.

In Friesland bezochten we ook mijn geboortedorp, Bergum (oftewel Burgum), waar ik tot mijn 17e jaar woonde. Ik meende nog een paar oude Bergumers te herkennen, maar durfde hen toch niet aan te spreken. Bijgaand een foto van de Kruiskerk en van de Poppestien, een zwerfkei uit Scandinavië (Finland?) "Yn Burgum ha se de poppestien. Dêr komme de lytse bern ûnder wei. De jonge frou giet dêr hinne. Hja kloppet op 'e stien, dy wipt omheech en se nimt der gau in poppe ûnder wei."

Zoals gewoonlijk was het weer tijdens onze vakantie uitstekend. In Lahti is de sneeuw nu ook nagenoeg verdwenen; de temperatuur komt nog niet boven de 8 graden uit. We moeten dus nog maar een beetje geduld hebben met het voorjaar.

Onze (voor)oordelen over Nederland, en de verschillen tussen Nederland en Finland zijn weer bevestigd. Maar we komen heel graag weer eens terug voor een "vakantie" in Nederland.

Boekenbeurs in Lahti

Gisteren hebben we een bezoekje gebracht aan de 2e Boekenbeurs in Lahti. Dat was meteen een kans om een paar bekende Finnen in levende lijve te zien.
De beurs werd geopend door de voorzitter van de Eduskunta (het Finse Parlement), Sauli Niinistö (kokoomus), zelf ook schrijver van enkele boeken. Niinistö maakt volgens de peilingen grote kans om in 2012 president van Finland te worden, als mevr. Halonen (sdp) haar tweede en laatste termijn van zes jaar heeft volgemaakt.
Natuurlijk was ook de burgemeester (kaupunginjohtaja = stadsdirecteur) van Lahti aanwezig, en minstens twee bekende parlementsleden uit Lahti. De ene was Jouko Skinnari (sdp), en de andere Tuija Nurmi (kokoomus). Als er beelden op de televisie zijn vanuit de Eduskunta is de heer Skinnari heel vaak te zien. Hij zit daar op een vaste strategische plaats; de camera's kunnen hem bijna niet missen. Bovendien is hij een van de parlementsleden die in 2008 bij bijna alle 722 stemmingen aanwezig is geweest. Mevr. Nurmi heeft maar 21% van de stemmingen bijgewoond, en was daarmee het meest afwezige kamerlid in 2008, wat haar ook weer de nodige publiciteit heeft opgeleverd.

Verder zagen en hoorden we de bijna 70-jarige componist Kaj Chydenius (foto), bekend van songs als Sinua, sinua rakastan (Van jou hou ik).
En natuurlijk waren er ook veel schrijvers. En boeken. Alleen viel het aantal uitgevers en het aantal boeken mij wat tegen. Aan de boekenbeurs was ook een antiekbeurs gekoppeld. Een slimme zet om het aantal bezoekers te vergroten, want de jonge boekenbeurs van Lahti moet zijn plaats te midden van de andere stuk of 10 boekenbeurzen in Finland nog bewijzen. En daar sloeg Ulla haar slag. Zij kocht een paar tweedehandsboeken, o.a. Pessi ja Illusia, een sprookje van Yrjö Kokko uit 1944, en Vänrikki Stoolin tarinat (de vertellingen van vaandrig Staal) van Johan Ludvig Runeberg, uit het Zweeds vertaald door Otto Manninen (in de verte nog een beetje familie).

Met de koppen tegen elkaar

Dat gebeurde gisteren in de kwartfinale voor de Finse voetbalbeker tussen HJK uit Helsinki en FC Lahti. Die wedstrijd was aangekondigd als de strijd tussen de koning (Litmanen, FC Lahti, 38 jaar) en de tsaar (Valeri Popovitsj, HJK, ook 38 jaar. Hij speelde in 2000 een halfjaar bij SC Heerenveen).
In de 23e minuut botsten de oudjes met de koppen tegen elkaar bij een hoekschop. Litmanen verliet meteen het veld, en Popovitsj bij het einde van de eerste helft.
De schade schijnt mee te vallen. Litmanen zou aanstaande zaterdag toch kunnen meespelen tegen Wales. Oh ja, FC Lahti verloor na strafschoppen (7-5).